اثربخشی هیپنوتراپی تحلیلی شناختی بر تنظیم هیجانی و خود پنداره تحصیلی در دانش‌آموزان پایه پنجم و ششم مبتلا به اختلال یادگیری ویژه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم تربیتی و مشاوره، دانشگاه سید جمال الدین اسدآبادی، اسدآباد، ایران.

2 گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 استاد، گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

4 کارشناس ارشد روانشناسی بالینی، مدیر مرکز خدمات روانشناختی و مشاوره آموزش و پرورش آموزش و پرورش، بهار، ایران

چکیده

هدف:هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی هیپنوتراپی تحلیلی شناختی بر تنظیم هیجانی و خود پنداره تحصیلی در دانش‌آموزان پایه پنجم و ششم دارای اختلال یادگیری ویژه بود.
روش ها:این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان پسر پایه پنجم و ششم دارای اختلال یادگیری ویژه مراجعه کننده به مرکز اختلالات یادگیری شهر بهار در سال 1402-1403 بود. که از بین آنها 29 دانش آموز با روش نمونه گیری در دسترس با شیوه داوطلبانه و برحس شرایط ورود و خروج انتخاب شده و بصورت تصادفی در دو گروه (14 نفر گروه آزمایش و 15 نفر گروه کنترل ) جایگزین شدند. ابزار گردآوری داده شامل پرسشنامه تنظیم هیجانی گروس و جان (2003) و خودپنداره تحصیلی چن و تامپسون (2004) بود. گروه آزمایش 8 جلسه 60 دقیقه ای (دوبار در هفته ) تحت درمان هیپنوتراپی با رویکرد شناختی-رفتاری براساس پروتکل هپ (2012) قرار گرفتند و گروه کنترل در این مدت هیچ نوع درمان و کلاس تقویتی دریافت نکردند. برای تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل کواریانس چند متغیره (MANCOVA) با نرم افزار SPSS25 استفاده شد.
یافته ها:نتایج نشان داد هیپنوتراپی تحلیلی شناختی بر ترکیب خطی تنظیم هیجانی و خودپنداره تحصیلی در دانش آموزان مبتلا به اختلال یادگیری ویژه تاثیر معنی دار دارد(05/0>P). میزان تاثیر هیپنوتراپی تحلیلی شناختی بر افزایش تنظیم هیجانی 652/0و خودپنداره تحصیلی 751/0 بوده است.
نتیجه گیری:هیپنوتراپی تحلیلی شناختی بهبود چشمگیری در تنظیم هیجانی و خودپنداره تحصیلی دانش‌آموزان پایه پنجم و ششم با اختلال یادگیری ویژه ایجاد می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Cognitive Analytical Hypnotherapy on Emotional Regulation and Academic Self-Concept in Fifth and Sixth-Grade Students with Specific Learning Disabilities

نویسندگان [English]

  • Mahmoud Zivari Rahman 1
  • Javad Siahmoshtei 2
  • Mohammad Narimani 3
  • Ali Garosi 4
1 Assistant Professor, Department of Educational Sciences and Counseling, Sayyed Jamaleddin Asadabadi University, Asadabad, Iran.
2 Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardebil, Iran.
3 Professor, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardebil, Iran
4 MA in Clinical Psychology, Director of Psychological and Counseling Services Center, Department of Education, Bahar, Iran.
چکیده [English]

Objective: This study aimed to examine the effectiveness of cognitive analytical hypnotherapy on emotional regulation and academic self-concept in fifth and sixth-grade students with specific learning disabilities.
Methods: The research employed a quasi-experimental design with a pretest-posttest control group. The statistical population included all fifth and sixth-grade male students with specific learning disabilities referred to a learning disorders center in Bahar city during the academic year 2023–2024. A total of 29 students were selected through convenience sampling based on inclusion and exclusion criteria and were randomly assigned to two groups: 14 in the experimental group and 15 in the control group. Data collection tools included the Emotional Regulation Questionnaire (Gross & John, 2003) and the Academic Self-Concept Questionnaire (Chen & Thompson, 2004). The experimental group participated in 8 60-minute cognitive-behavioral hypnotherapy sessions based on the Hep protocol (2012), conducted twice weekly. The control group received no therapy or supplemental classes during this period. Data analysis was performed using MANCOVA in SPSS25.
Results: The results indicated that cognitive analytical hypnotherapy had a significant impact on the linear combination of emotional regulation and academic self-concept in students with specific learning disabilities (p<0.05p < 0.05p<0.05). The effect size of cognitive analytical hypnotherapy was 0.652 for improving emotional regulation and 0.751 for enhancing academic self-concept.
Conclusion: Cognitive analytical hypnotherapy significantly improves emotional regulation and academic self-concept in fifth and sixth-grade students with specific learning disabilities and is recommended as an effective intervention to enhance their psychological capabilities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cognitive Analytical Hypnotherapy
  • Emotional Regulation
  • Academic Self-Concept
  • Students
  • Specific Learning Disabilities

مراجع

کیانفر، ف.، باهنر، ف.، و صنیعی منش، م. (1402). بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه‌ راهبردهای تنظیم هیجان و پرسشنامه تحمل پریشانی در دانش‌آموزان متوسطه. فصلنامه پژوهش های کاربردی در مشاوره، 6 (1)، 53-33.  https://www.magiran.com/p2751584
افشاری زاده، س.ا.، کارشکی، ح.، و ناصریان، ح. (1392). بررسی ویژگی های روان سنجی پرسشنامه خودپنداره تحصیلی دانش ­آموزان دبستانی شهر تهران. روش­ ها و مدل­ های روان شناختی، 3(11)، 53-66https://sid.ir/paper/227587/fa
تقی ­زاده هیر، س.، نریمانی، م.، آقاجانی، س.، ندر محمدی، م.، و بشرپور، س. (1403). تنظیم شناختی هیجان و بازداری پاسخ در دانش­آموزان مبتلا به اختلال نقص توجه/ بیش­فعالی و ضرب آهنگ شناختی کند. فصلنامه روانشناسی مدرسه و آموزشگاه، 13(4)، .25-3. [DOI:10.22098/jsp.2025.14186.5742]
شیخ ­الاسلامی، ع،. باقری­خواه، م. و رضائی شریف، ع. (1404). نقش خودپنداره تحصیلی، امید تحصیلی و حمایت تحصیلی در پیش بینی خود ناتوان­سازی تحصیلی دانش ­آموزان. فصلنامه روانشناسی مدرسه و آموزشگاه، 14(3)، 38-4. [DOI:10.22098/jsp.2025.15430.5895]
عابدی،م. و ناصری، ع. (1404). اثربخشی آموزش مبتنی بر پذیرش و تعهد بر تنظیم شناختی هیجان و خودانتقادی نوجوانان شهر آباده. فصلنامه روانشناسی مدرسه و آموزشگاه، 14(1)، 71-81. [DOI:10.22098/jsp.2025.16190.5989]
References
Aldrup, K., Carstensen, B., & Klusmann, U. (2024). The role of teachers’ emotion regulation in teaching effectiveness: A systematic review integrating four lines of research. Educational Psychologist, 59(2), 89–110. [DOI:10.1080/00461520.2023.2282446]
Abedi, M. & Naseri, A. (2025). The effectiveness of acceptance and commitment-based training on cognitive emotion regulation and self-criticism among adolescents in Abadeh city. Journal of School Psychology and Institutions, 14(1), 71-81. [DOI:10.22098/jsp.2025.16190.5989]     
Batra, A., Eck, S., Riegel, B., Friedrich, S., Fuhr, K., Torchalla, I., & Tönnies, S. (2024). Hypnotherapy compared to cognitive-behavioral therapy for smoking cessation in a randomized controlled trial. Frontiers in Psychology, 15, 1330362. [DOI:10.3389/fpsyg.2024.1330362]
Capano, L., Minden, D., Chen, S. X., Schachar, R. J., & Ickowicz, A. (2008). Mathematical learning disorder in school-age children with attention-deficit hyperactivity disorder. The Canadian Journal of Psychiatry, 53(6), 392–399. [DOI:10.1177/070674370805300609]
Chen, Y.-H., & Thompson, M. S. (2004). Confirmatory Factor Analysis of a School Self-Concept Inventory. Online Submission.[ https://eric.ed.gov/?id=ED490658]
Conant, L. L., & Miller, L. E. (2024). Intellectual developmental disorder, autism spectrum disorder, attention-deficit/hyperactivity disorder, and specific learning disorders across the lifespan. [DOI:10.1037/0000383-022]
Esnaola, I., Sesé, A., Azpiazu, L., & Wang, Y. (2024). Revisiting the academic self-concept transcultural measurement model: The case of Spain and China. British Journal of Educational Psychology, 94(1), 89–111. [DOI:10.1111/bjep.12635]
Gross, J. J. (1998). The emerging field of emotion regulation: An integrative review. Review of General Psychology, 2(3), 271–299. [DOI:10.1037/1089-2680.2.3.271]
Gross, J. J. (2015). The extended process model of emotion regulation: Elaborations, applications, and future directions. Psychological Inquiry, 26(1), 130–137. [DOI:10.1080/1047840X.2015.989751]
Gross, J. J., Carstensen, L. L., Pasupathi, M., Tsai, J., Götestam Skorpen, C., & Hsu, A. Y. (1997). Emotion and aging: Experience, expression, and control. Psychology and Aging, 12(4), 590. [DOI:10. 1037//0882-7974.12.4.590]
Gross, J. J., & John, O. P. (2003). Individual differences in two emotion regulation processes: Implications for affect, relationships, and well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 85(2), 348. [DOI:10.1037/0022-3514.85.2.348]
Heap, M. (2012). Hypnotherapy: A handbook. McGraw-Hill Education (UK). https://www.amazon.co.uk/Hypnotherapy-Psychotherapy-Handbooks-Heap-Michael/dp/0335244459
Haipt, A., Rosenbaum, D., Fuhr, K., Batra, A., & Ehlis, A.-C. (2024). Differential effects of hypnotherapy and cognitive behavioral therapy on the default mode network of depressed patients. Frontiers in Psychology, 15, 1401946. [DOI:10.3389/fpsyg.2024.1401946]
Hazard, M., Perivier, M., Gaisne, C., Hicham, R., & Castelnau, P. (2024). Hypnosis therapy for self-esteem in pediatric neurology practice: A pilot exploratory study. Archives de Pédiatrie, 31(1), 72–76. [DOI:10. 1016/j.arcped.2023.08.014]
Isaacowitz, D. M. (2022). What do we know about aging and emotion regulation? Perspectives on Psychological Science, 17(6), 1541–1555. [DOI:10.1177/17456916211059819]
Iwakabe, S., Nakamura, K., & Thoma, N. C. (2023). Enhancing emotion regulation. Psychotherapy Research, 33(7), 918–945. [DOI:10.1080/10503307.2023.2183155]
Khaleghinejad, M. H., Jahangir, P., & Dokaneifard, F. (2025). Comparison of the Effectiveness of Cognitive Hypnotherapy and Successful Intelligence Training on the Cognitive Empowerment of Male 12th Grade Students in District 4 of Tehran. International Journal of Education and Cognitive Sciences, 6(1), 38–46. [DOI:10.61838/kman.ijecs.6.1.4]
Lombardi, E., Traficante, D., Bettoni, R., Offredi, I., Vernice, M., & Sarti, D. (2021). Comparison on well-being, engagement and perceived school climate in secondary school students with learning difficulties and specific learning disorders: An exploratory study. Behavioral Sciences, 11(7), 103. [DOI:10.3390/bs11070103]
Lu, S., Wu, C., Jia, L., Fang, Z., Lu, J., Mou, T., Hu, S., He, H., Huang, M., & Xu, Y. (2022). Increased plasma levels of IL-6 are associated with striatal structural atrophy in major depressive disorder patients with anhedonia. Frontiers in Psychiatry, 13, 1016735. [DOI:10.3389/fpsyt.2022.1016735]
Pourkaveh, A., Pirani, Z., Pourasghar, M., Sadeghi, A., Poustchi, H., & others. (2023). Comparison of the effectiveness of hypnotherapy and cognitive-behavioral therapy on chronic pain indices and cognitive-emotional regulation in patients with irritable bowel syndrome. [DOI:10.5812/ijpbs-131811]
Rodriguez, M., & Kross, E. (2023). Sensory emotion regulation. Trends in Cognitive Sciences, 27(4), 379–390. [DOI:10.1016/j.tics.2023.01.008]
Sharma, S., & Warrier, M. G. (2024). Unveiling the Psyche: A Qualitative Exploration of Self-concept among Mental Health Professionals in Delhi NCR. Indian Journal of Health and Wellbeing, 15(1), 78–82.[ https://www.informaticsjournals.co.in/index.php/ijhw/article/view/45690]
Sheykholeslami, A., Bagherikhah, M. & Rezaisharif, A. (2025). The Role of Academic Self‑Concept, Academic Hope, and Academic Support in Predicting Students’ Academic Self‑Handicapping. Journal of School Psychology and Institutions, 14(3): 38-47. [DOI:10.22098/jsp.2025.15430.5895]
Siavoshifar, N., & Abedi, S. (2023). Interventions in math learning disorder: Systematic review. Journal of Learning Disabilities, 12(2), 62–46. [DOI:10.22098/jld.2022.7593.1812]
Souza, F. L., Moura, M. S., Silva, J. V. A., & Elkins, G. (2024). Hypnosis for depression: Systematic review of randomized clinical trials with meta-analysis. Complementary Therapies in Clinical Practice, 57, 101913. [DOI:10.1016/j.ctcp.2024.101913]
Springstein, T., & English, T. (2024). Distinguishing emotion regulation success in daily life from maladaptive regulation and dysregulation. Personality and Social Psychology Review, 28(2), 209–224. [DOI:10.1177/10888683231199140]
Steinberg, O., Kulakow, S., & Raufelder, D. (2024). Academic self-concept, achievement, and goal orientations in different learning environments. European Journal of Psychology of Education, 39(4), 3893–3917. [DOI:10.1007/s10212-024-00825-6]
Taghizadeh Hir, S., Narimani, N., Aghajani, S., Nadrmohammadi, M & Basharpoor, S. (2025). Cognitive Emotion Regulation and Response Inhibition in Children with Attention Deficit / Hyperactivity Disorder and Sluggish Cognitive Tempo (SCT). Journal of School Psychology and Institutions, 13(4):25-38. [DOI:10.22098/jsp.2025.14186.5742]
Ubago-Jimenez, J. L., Zurita-Ortega, F., Ortega-Martin, J. L., & Melguizo-Ibañez, E. (2024). Impact of emotional intelligence and academic self-concept on the academic performance of educational sciences undergraduates. Heliyon, 10(8). [DOI:10.1016/j.heliyon.2024.e29476]
Wang, L., & Yu, Z. (2023). Gender-moderated effects of academic self-concept on achievement, motivation, performance, and self-efficacy: A systematic review. Frontiers in Psychology, 14, 1136141. [DOI:10.3389/fpsyg.2023.1136141]
Yang, L., Yan, Z., Zhang, D., Boud, D., & Datu, J. A. (2023). Exploring the roles of academic self-concept and perseverance of effort in self-assessment practices. Assessment in Education: Principles, Policy & Practice, 30(2), 104–129. [DOI:10.1080/0969594X.2023.2191161]
Zhang, H., Yuan, X., Mohd Zain, N. B., & Gao, Y. (2024). Analysis of therapeutic effect of subliminal cognition combined with hypnotherapy on anxiety disorder via neural network. Biotechnology and Genetic Engineering Reviews, 40(4), 3856–3873. [DOI:10.1080/02648725.2023.2204604]
Zivari Rahman, M., Pour Mojahad, S., & Qardashi, A. (2025). The Phenomenological Explanation of Adolescent Girls’ Lived Experience of the Causes of Suicide Attempts. http://rph.khu.ac.ir/article-1-4505-en.html.
Zivari Rahman, M., Salehi, K., Khodaei, E., Moghadam Zadeh, A., & Hakimzadeh, R. (2024). Explaining the Role of Environmental Factors on the Scholastic Aptitude of Ninth-Grade Students. Iranian Journal of Learning and Memory, 6(24), 15–27. [DOI:10.22034/iepa.2024.412240.1438]
ناتوانی های یادگیری
دوره 15، شماره 3
اردیبهشت 1405
صفحه 40-30

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار