تدوین و اعتباریابی بسته‌ی جامع آموزش فرادرک مطلب و بررسی اثربخشی آن بر کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری ویژه از نوع خواندن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

2 استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

3 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

چکیده

1- اهداف. هدف از انجام پژوهش حاضر تدوین و اعتباریابی بسته‌ی جامع آموزش فرادرک مطلب و بررسی اثربخشی آن بر کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری ویژه از نوع خواندن بود.
2- مواد و روش‌ها. مطالعه حاضر از نوع پیش‌‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود که در سال تحصیلی 1405-1404 بر روی دانش-آموزان پسر دارای اختلال یادگیری ویژه از نوع خواندن در شهر تبریز انجام گرفت. از طریق نمونه‌گیری هدفمند 30 نفر از دانش‌آموزان به عنوان نمونه انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه کنترل و آزمایش جایگزین شدند و بعد از پاسخ دادن به پرسشنامه کارکردهای اجرایی، گروه آزمایش در طی یازده جلسه تحت آموزش بسته جامع فرادرک مطلب قرار گرفت و گروه کنترل هیچ آموزشی دریافت نکرد. سپس هر دو گروه در پس‌آزمون و آزمون پیگیری کارکردهای اجرایی شرکت کردند. نتایج با روش تحلیل کوورایانس چند متغیره تحلیل شدند.
3- یافته‌ها. نتایج حاصل از یافته‌ها نشان داد که آموزش بسته‌ی جامع فرادرک مطلب تفاوت آماری معناداری بین دو گروه آزمایش و کنترل در نمره کل کارکردهای اجرایی و و مؤلفه‌های آن به جز مؤلفه‌ی کنترل هیجانی ایجاد کرده است (F= 7/627, p<0.05).

4- نتیجه‌گیری. این پژوهش پیشنهاد می‌کند که گنجاندن راهبردهای فرادرک مطلب در مداخلات آموزشی و توان‌بخشی برای دانش‌آموزان با مشکلات خواندن، نه‌تنها به ارتقای درک مطلب کمک می‌کند، بلکه به‌طور سیستمی کارکردهای اجرایی آنان را نیز تقویت می‌نماید. لذا، تدوین بسته‌های آموزشی مبتنی بر آموزش راهبردهای فراشناختی برای کنترل اجرایی، راهکاری مؤثر و قابل توصیه برای استفاده در محیط‌های آموزشی و بالینی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Development and Validation of a Comprehensive Metacomprehension Training Package and Investigation of its Effectiveness on the Executive Functions of Students with specific learning disorder in reading

نویسندگان [English]

  • Zahra Samadi 1
  • Ramin Habibi Kaleybar 2
  • Abolfazl Farid 3
  • Javad Mesrabadi 2
1 Ph.D Student in Educational Psychology, Department of Educational Sciences, Shahid Madani University of Azarbaijan, Tabriz, Iran
2 Professor, Department of Educational Sciences, Shahid Madani University of Azarbaijan, Tabriz, Iran
3 Associate Professor, Department of Educational Sciences, Shahid Madani University of Azarbaijan, Tabriz, Iran
چکیده [English]

Objective: The aim of the present study was to develop and validate a comprehensive metacomprehension training package and investigate its effectiveness on the executive functions of students with specific learning disorder in reading.
Methods: This study employed a pre-test/post-test design with a control group. The research was conducted during the academic year 1406-1405 on male students diagnosed with specific learning disabilities in reading in the city of Tabriz. Thirty students were selected through purposeful sampling and randomly assigned to either the control or experimental groups. Following the administration of the Executive Function Questionnaire (EFQ), the experimental group received eleven sessions of the comprehensive metacomprehension training package, while the control group received no intervention. Subsequently, both groups participated in the post-test and follow-up assessments of executive functions. Data were analyzed using Multivariate Analysis of Covariance (MANCOVA).
Results: The findings indicated that the comprehensive metacomprehension training package had a significant positive effect on the improvement of executive functions and their components, with the exception of the emotional control component (F= 7/627, p<0.05).
Conclusion: This research suggests that incorporating metacomprehension strategies into educational and rehabilitation interventions for students with reading disirder not only helps enhance reading comprehension but also systematically strengthens their executive functions. Therefore, developing training packages based on teaching metacognitive strategies for executive control is an effective and recommended strategy for use in educational and clinical settings.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Metacomprehension
  • Executive Function
  • Specific Learning Disorder (SLD)

مراجع

اهرمی، ر.، شوشتری، م.، گلشنی منزه، ف.، و کمرزرین، ح. (1390). اثربخشی آموزش دقت بر توانایی خواندن دانش ­آموزان نارساخوان دختر پایه سوم ابتدایی شهر اصفهان. روانشناسی افراد استثنایی، 1(3)، 152-139.  https://jpe.atu.ac.ir/article_2043_en.html
بیات، ی.، حیدری، ش.، و میرزاییان، ب. (1404). مقایسه­ی اثربخشی آموزش توانمندسازی شناختی و آموزش راهبردهای فراشناخت بر کارکردهای اجرایی و ظرفیت حافظه در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال خواندن. مجله مطالعات ناتوانی، 15(0)، 25-35. http://jdisabilstud.org/article-1-3511-fa.html
دائمی، ح. (1391). اثربخشی آموزش راهبردهای فراشناختی بر بهبود خواندن, درک مطلب و سرعت خواندن دانش آموزان. روان شناسی تربیتی (روانشناسی و علوم تربیتی)، 8(24)، 25-1. https://jep.atu.ac.ir/article_2391.html
سلیمانی، س.، کاشانی وحید، ل.، نقش، ز.، اساسه، م.، و مرادی، ه. (1403). اثربخشی بازی‌های رایانه‌ای بر مهارت‌های اجتماعی و عملکرد خواندن کودکان دارای اختلال خواندن. مجله مطالعات ناتوانی،. ۱۴، ۱۲۶-۱3۶. http://jdisabilstud.org/article-1-2986-fa.html
عابدی، م.، صادقی، ا.، و ربیعی، م.  (1394). هنجاریابی آزمون هوشی وکسلر کودکان چهار در استان چهارمحال و بختیاری. دست‌آوردهای روان‌شناخت، 22(2)، 116-99.  [Doi.org/10.22055/psy.2016.12310]
فرامرزی، س.، و محمدزاده، ع. (1396). اثربخشی مداخله هدفمند خواندن مبتنی بر پاسخ به مداخله بر درک مطلب دانش آموزان با ناتوانی یادگیری ویژه. روانشناسی افراد استثنایی، 7(27 )، 208-185.
      https://jpe.atu.ac.ir/article_8240_672286b2f13faed55c12511660f513a8.pdf
فهامی، ز.، نوروزی، ق.، و فرامرزی، س. (1402). اثربخشی آموزش راهبردهای فرادرک مطلب بر عملکرد خواندن دانش ­آموزان با اختلال یادگیری خاص. دوفصلنامه راهبردهای شناختی در یادگیری، 11(20)، 209-194. https://10.0.86.68/J.PSYCHOGY.2023.26695.2499
کرمی نوری، ر.، مرادی، ع.، اکبری زرد خانه، س.، و زاهدیان، ح. (1388). آزمـون خوانـدن و نارساخوانی (نما). تهران: جهاد دانشگاهی. http://icssjournal.ir/article-1-409-fa.html
مرادی، ع.، حسینی، م.، کرمی نوری، ر.؛ حسنی، ج.؛ و پرهون، ه. (1395). بررسی اعتبار و روایی عاملی آزمون خواندن و نارساخوانی(نما). تازه های علوم شناختی،  ۱۸ (۱) ،34-22. http://jdisabilstud.org/article-1-2986-fa.html
نریمانی، م.، ابوالقاسمی، ع.، و ایل بیگی قلعه نی، ر. (1396). اثربخشی آموزش خودتعلیمی کلامی بر کارکردهای اجرایی و هماهنگی دیداری حرکتی کودکان مبتلا به اختلال خواندن.  ناتوانی های یادگیری، 7(2)، 93-72. [DOI: 10.22111/JEPS.2023.7532]
نظری، ز.، جباری فر، ت.، و برزگر بفرویی، ک. (1395). اثربخشی آموزش خودگردانی یادگیری بر کارکردهای اجرایی دانش‌آموزان نارساخوان. روانشناسی افراد استثنایی، 6(24)، 203-181. [DOI:10.22054/JPE.2017.7534]
هالاهان، د.، وکافمن، ج. (1404). اختلال­ های یادگیری. ترجمه حمید علیزاده، قربان همتی علمدارلو، صدیقه رضایی دهنوی و ستاره شجاعی. تهران: ارسباران.  https://ravabook.ir/%D8%A7%D8%AE  
References
Abedi, M.R., Sadeghi, A., & Rabiei, M. (2015). Standardization of the Wechsler Intelligence Scale for Children - IV in Chahar Mahal Va Bakhteyri State. Psychological Achievements, 22(2), 99-116. (Persian). [Doi.org/10.22055/psy.2016.12310]
Agler, L.M. (2021). Interrelationships Among Several Person-Related Attributes in Reading and Metacomprehension: Complexity and Educational Implications. Journal of Educational Research & Practice, 11(1), 126-138. [DOI:10.5590/JERAP.2021.11.1.09]
Ahromi, I., Shoushtari, M., Golshani, F., & Kamarzarin, H. (2011). Effectiveness of precision teaching on reading ability of students with Reading learning disability. Psychology of Exceptional Individuals, 1(3), 139-152. (Persian).  https://jpe.atu.ac.ir/article_2043_en.html
American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.; DSM‑5‑TR). American Psychiatric Publishing. https://www.psychiatry.org/psychiatrists/practice/dsm
Artuso, C., Carretti, B., & Palladino, P. (2019). Short-term training on working memory updating and metacognition in primary school: The effect on reading comprehension. School Psychology International, 40(6), 641-57. https://eric.ed.gov/?id=EJ1233368
Baker, L. (1989). Metacognition, comprehension monitoring, and the adult reader. Educational Psychology Review, 1(1), 3-38. https://link.springer.com/article/10.1007/BF01326548
Bayat, Y., Heydari, S., Mirzaeian, B. (2025). Comparing the Effectiveness of Cognitive Empowerment Training and Metacognitive Strategies Training on Executive Functions and Memory Capacity in Students with Reading Disorders. MEJDS, 15 (0), 25-25. (Persian). http://jdisabilstud.org/article-1-3511-fa.html.
Bellon, E., Fias, W., & Smedt, B. (2019). More than number sense: The additional role of executive functions and metacognition in arithmetic. Journal of Experimental Child Psychology, (182), 38-60. https://psycnet.apa.org/record/2019-14509-004
Bertoni, S., Franceschini, S., Puccio, G., Mancarella, M., Gori, S., Facoetti, A. Action (2021). Video Games Enhance Attentional Control and Phonological Decoding in Children with Developmental Dyslexia. Brain Sciences, 11, 171. [DOI:10.3390/brainsci11020171]
Cain, K., Oakhill, J., & Bryant, P. (2015). Children's reading comprehension ability: Concurrent prediction by working memory, verbal ability, and component skills. Journal of educational psychology, 96(1), 31.
https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=2015293
Cross, D.R., & Paris, S. G. (1988). Developmental and instructional analyses of children's metacognition and reading comprehension. Journal of educational psychology, 80(2), 131. https://www.scirp.org/%28S%28czeh4tfqyw2orz553k1w0r45%29%29/reference/referencespapers?referenceid=527661
Dabarera, C., Renandya, W.A., & Zhang, L. J. (2014). The impact of metacognitive scaffolding and monitoring on reading comprehension. System, 42, 462-473. htps://www.researchgate.net/publication/260394138
Da'emi, H.R. (2012). Evaluating the Effectiveness of Metacognitive Strategies Training in Improving Reading, Comprehension and Reading Speed of Students. Educational Psychology, 8(24), 2-28. (Persian). https://jep.atu.ac.ir/article_2391.html
Davis, D., Trevisan, M., Leiffer, P., McCormack, J., Beyerlein, S., Khan, M. J., & Brackin, P. (2023). Reflection and metacognition in engineering practice. In Using reflection and metacognition to improve student learning, 78-103. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0920996411001472
Jager, B., Jansen, M., & Reezigt, G. (2005). The development of metacognition in primary school learning environments. School effectiveness and school improvement. 16(2), 179-96. [DOI: 10.58209/hehp.11.4.549]
Dunlosky, J., & Lipko, A. R. (2007). Metacomprehension: A brief history and how to improve its accuracy. Current Directions in Psychological Science, 16(4), 228-232.  [DOI:10.1111/j.1467-8721.2007.00509.x]
Evangeline, S., Barredo Mark, N., Guevarra Jessica, F., Dela Rosa, B., & Jonson A. (2025). Meta-analysis of Metacognitive Strategies in Improving Reading Comprehension. International Journal of Research Publication and Reviews, 5(6), 3158-3162.https://www.coursehero.com/file/p6hhji9q/Mohd-Arsh-Hassan-Dr-Akhil-Pandey-Dr-Vishal-Shrivasta-Dr-Karuna-Sharma-3125-3130/
Fahami, Z., Norouzi, G., & Faramarzi, S. (2023). The Effectiveness of the training Metacomprehension Strategies on the Reading Function of Students with Specific Learning Disorder. Journal of Cognitive Strategies in Learning, 11(20), 189-209. (Persian). [DOI:10.0.86.68/J.PSYCHOGY.2023.26695.2499]
Faramarzi, S., Mohamadzade, A. (2017). Effectiveness of response to intervention- based Targeted Reading Intervention on Comprehension in students with Specific Learning Disability. Psychology of Exceptional Individuals, 7(27), 185-208. (Persian). https://jpe.atu.ac.ir/article_8240_672286b2f13faed55c12511660f513a8.pdf
First, M.B, Yousif, L.H, Clarke, D.E., Wang, P.S., Gogtay, N. &, Appelbaum, P.S. (2022). DSM‐5‐TR: Overview of what’s new and what’s changed. World Psychiatry, 21(2), 218. [DOI: 10.1002/wps.20989]
Flavell, J.H. (1981). Cognitive Monitoring. In W. P. Dickson (Ed.). Children’s Oral Communication (pp. 35-60). New York: Academic Press. https://www.scirp.org/reference/ReferencesPapers?ReferenceID=1617497
Flavell, J.H. (1979). Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive–developmental inquiry. American psychologist, 34(10), 906. [DOI:10.1037/0003-066X.34.10.906]
Flecher, M., Lyon, G.F., & Barnes, A. (2019). Learning Disabilities: from identification to intervention. THE GUILFORD PRESS. New York. https://www.google.com/search?sca_esv=caf19a2509043654&biw=1185&bih=605&sxsrf=ANbL
Follmer, D. J. (2018). Executive function and reading comprehension: A meta-analytic review. Educational Psychology Review, 30(2), 463–485. https://eric.ed.gov/?id=EJ1168085
Gioia, G.A., Isquith, P.K., Guy, S.C., Kenworthy, L., & Staff, P. (2015). Self-Report Form Interpretive Report.‏ https://www.acer.org/files/BRIEF2_Self_PiC_Interpretive_Sample_Report.pdf
Hallahan, D.P., Kaufman, J.M., Weiss Margaret, P., & Martinez Elizabeth, A. (2024). Learning Disorders. (Translated by Alizadeh, Hamid; Alamdarloo, Hasti; Ghorban, Rezaei Dehnavi, Sedigheh; Shojaei). 4th Edition. Tehran: Arasbaran. (Persian) https://ravabook.ir/%D8%A7%D8%AE
Irak, M., & Çapan, D. (2018). Beliefs about Memory as a Mediator of Relations between Metacognitive Beliefs and Actual Memory Performance. J Gen Psychol, 145(1), 21-44. [DOI:10.1080/00221309.2017.1411682]
Kim, J. Y., & Lim, K. Y. (2019). Promoting learning in online, ill-structured problem solving: The effects of scaffolding type and metacognition level. Computers & Education, 138(1), 116-129. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0360131519301101
Locascio, G., Mahone, E. M., & Eason, S.H. (2010). Executive dysfunction among children with reading comprehension deficits. Journal of Learning Disabilities, 43(5), 441–454. [DOI: 10.1177/0022219409355476]
McVay, J. C., & Kane, M.J. (2012). Why does working memory capacity predict variation in reading comprehension? On the influence of mind wandering and executive attention. Journal of experimental psychology: general, 141(2), 302. [DOI:10.1037/a0025250]
Mohammad Esmaeil, E., & Alipour, A. (2002). Preliminary study of the validity and reliability of the Children's Symptom Inventory (CSI-4) and determination of the cut-off points for disorders. Journal of Exceptional Children. 2 (3): 239-254. (Persian). http://joec.ir/article-1-484-fa.html
Mokhtari, K., & Reichard, C. A. (2002). Assessing students' metacognitive awareness of reading strategies. Journal of educational psychology, 94(2), 249. https://www.researchgate.net/publication/232540536
Moradi, A., Hosaini, M., Kormi Nouri, R., Hassani, J., & Parhoon, H. (2016). Reliability and Validity of Reading and Dyslexia Test (NEMA). Advances in Cognitive Sciences, 18 (1), 22-34. (Persian).
http://icssjournal.ir/article-1-409-fa.html
Narimani, M., Soleimani, E., & Ilbeigi, R. (2017). The Effectiveness of Verbal Self-Instruction Training on Executive Functions and Visuomotor Coordination in Children with Reading Disorder. Educational and School Studies, 1(3): 31-32. (Persian). [DOI: 10.22111/JEPS.2023.7532]
Nazari, Z., & Barzegar, K. (2017). The effectiveness of self-regulated learning education on Executive functions of dyslexic students. Psychology of Exceptional Individuals, 6(24): 181-203. (In Persian). [DOI:10.22054/JPE.2017.7534]
O’Malley, J.M, & Chamot, A.U. (1990). Learning Strategies in Second Language Acquisition. Cambridge: Cambridge University Press. [DOI:10.1017/CBO9781139524490]
Ochsner, K. N., & Gross, J. J. (2005). The Cognitive Control of Emotion. Trends in Cognitive Sciences, 5(9), 242-247. [DOI: 10.1016/j.tics.2005.03.010]
Ondé, D., Cabellos, B., Gràcia, M., Jiménez, V., & Alvarado, J.M. (2023). The Role of Emotional Intelligence, Meta-Comprehension Knowledge and Oral Communication on Reading Self-Concept and Reading Comprehension. Educ Sci, 13, 1-21. https://docta.ucm.es/entities/publication/2d0e9dcc-a0db-45f5-8ec6-ac33b0616743
Ozernov‐Palchik, O., & Gaab, N. (2016). Tackling the ‘dyslexia paradox’: Reading brain and behavior for early markers of developmental dyslexia. Wiley Interdisciplinary Reviews: Cognitive Science, 7(2), 156-176. [DOI: 10.1002/wcs.1383]
Ozturk, N. (2022). A Pedagogy of Metacognition for Reading Classrooms. International Journal of Education and Literacy Studies, 10(1), 162-172. [DOI:10.7575/aiac.ijels.v.10n.1p.162]
Parhoon, K., parhoon, H., Moradi, A., & Hassanabadi, H. (2021). Psychometric properties of the Persian version of the Behavior Rating Inventory of Executive Function, Second Edition (BRIEF-2) in primary school-aged children. Advances in Cognitive Sciences, 23 (1), 1-12 .http://icssjournal.ir/article-1-1162-fa.html
Pasqualotto, A., & Venuti, P. (2020). A Multifactorial Model of Dyslexia: Evidence from Executive Functions and Phonological–based Treatments. Learning Disabilities Research & Practice, 35(3), 150-164.‏ https://psycnet.apa.org/doi/10.1111/ldrp.12228
Quinn, J. M., Wagner, R. K., Petscher, Y., Roberts, G., Menzel, A. J., & Schatschneider, C. (2020). Differential codevelopment of vocabulary knowledge and reading comprehension for students with and without learning disabilities. Journal of educational psychology, 112(3), 608. [DOI:10.1037/edu0000382]
Reid, J. M. (2020). Growth mindset: A key to motivating students in reading. https://thekeep.eiu.edu/theses/4782/
Roebers, C. M. (2017). Executive function and metacognition: Towards a unifying framework of cognitive self-regulation. Developmental Review, 45, 31-51. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0273229716300132
Soleimani, S., Kashani Vahid, L., Naghsh, Z., Asaseh, M., & Moradi, H. (2024). The Effectiveness of Computer Games on Social Skills and Reading Performance of Children with Reading Disorders. MEJDS, 14, 126-126. (Persian). http://jdisabilstud.org/article-1-2986-fa.html.
Soto, C., Gutiérrez de Blume, A. P., Jacovina, M., McNamara, D., Benson, N., & Riffo, B. (2019). Reading comprehension and metacognition: The importance of inferential skills. Cogent education, 6(1), 156-167. http://icssjournal.ir/article-۱-۴۰۹-fa.html
Tülü, B. K., Özbek, A.B., & Ergül, C. (2021). 3d stratejisi öğretiminin öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerine etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (51), 97-118. http://jdisabilstud.org/article-۱-۲۹۸۶-fa.html
Wexler, A. (2023). What My Students Taught Me about Disability. Thresholds in Education, 46(2), 209-222. https://academyforeducationalstudies.org/wp-content/uploads/2023/08/wexler-final.pdf
Wiley, B., Sun, Y., Mayers, B., & Xia, Y. (2005). Shape‐controlled synthesis of metal nanostructures: the case of silver. Chemistry–A European Journal, 11(2), 454-463. https://chemistry-europe.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/chem.200400927
Zimmerman, B.J., & Schunk, D.H. (2011). Self-Regulated Learning and Academic Achievement: Theoretical Perspectives and Research. [DOI:10.1007/978-1-4612-3618-4]
Zimmerman, L. M., & Reed, D. K. (2020). Improving reading comprehension of informational text: Text structure instruction for students with or at risk for learning disabilities. Teaching Exceptional Children, 52(4), 232-241. [DOI:10.1177/0040059919889358]

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار