دانشگاه محقق اردبیلی ناتوانی های یادگیری 2251-8673 15 4 2026 07 23 The Effectiveness of Cognitive-Behavioral Play Therapy on Cognitive Flexibility, Alexithymia, and Communication Skills in Students with Specific Learning Disorders اثربخشی بازی درمانی شناختی رفتاری بر انعطاف پذیری شناختی، ناگویی هیجان و مهارت های ارتباطی در دانش آموزان دارای اختلال یادگیری خاص 4764 10.22098/jld.2026.19127.2304 FA محمدرضا نوروزی همایون دانشجوی دکتری تخصصی مشاوره، گروه مشاوره، دانشکده علوم‌تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. نیما جلیلی گروه مشاوره ؛ دانشگاه فرهنگیان ، پردیس علامه طباطبائی ،اردبیل ، ایران امیررضا علی محمدی گروه آموزش روان‌شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665 تهران، ایران. اسماعیل صدری دمیرچی استاد، گروه مشاوره، دانشکده علوم‌تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Journal Article 2025 12 24 Objective: The present study aimed to investigate the effectiveness of cognitive-behavioral play therapy on cognitive flexibility, alexithymia, and communication skills in students with specific learning disorders.<br />Methods: This study was a quasi-experimental research with a pretest-posttest control group design. The statistical population consisted of all male students aged 8 to 12 years with specific learning disorders referred to educational and therapeutic centers in Ardabil city during the academic year 2025-2024. From this population, 30 students were selected via purposive sampling and were randomly assigned to either an experimental group (n=15) or a control group (n=15). The experimental group received cognitive-behavioral play therapy intervention in ten 60-minute sessions, while the control group received no intervention. Research instruments included the Cognitive Flexibility Inventory (CFI), the Toronto Alexithymia Scale (TAS-20), and the Matson Evaluation of Social Skills with Youngsters (MESSY). The data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) with SPSS software version 27.<br />Results: Multivariate analysis of covariance (MANCOVA) indicated that after controlling for pretest effects, the cognitive-behavioral play therapy intervention had a significant effect on all three dependent variables. Specifically, the group effect on cognitive flexibility was significant (F = 18.967, p < .001, η² = 0.431). Furthermore, the group effects on alexithymia (F = 23.495, p < .001, η² = 0.484) and communication skills (F = 47.002, p < .001, η² = 0.653) were also significant.<br />Discussion and Conclusion: The results demonstrated that cognitive-behavioral play therapy had a significant positive effect on cognitive flexibility, alexithymia, and communication skills. هدف: پژوهش حاضر با هدف اثربخشی بازی درمانی شناختی رفتاری بر انعطاف پذیری شناختی، ناگویی هیجان و مهارت های ارتباطی در دانش آموزان دارای اختلال یادگیری خاص انجام شد. <br />روش‌ها:این پژوهش از نوع نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان پسر ۸ تا ۱۲ ساله با اختلال یادگیری خاص مراجعه‌کننده به مراکز آموزشی و درمانی شهرستان اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰5-۱۴۰4 بود. از این جامعه، ۳۰ دانش‌آموز به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش، مداخله بازی‌درمانی شناختی-رفتاری را در ۱۰ جلسه ۶۰ دقیقه‌ای دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس پرسشنامه انعطاف‌پذیری شناختی (CFI)، پرسشنامه ناگویی هیجانی تورنتو (TAS-20) و پرسشنامه مهارت ارتباطی ماتسون بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و به کمک نرم‌افزار SPSS نسخه 27 تحلیل شدند.<br />یافته‌ها: تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، مداخله بازی درمانی شناختی-رفتاری بر هر سه متغیر وابسته تأثیر معناداری داشته است. به‌طور مشخص، اثر گروه بر متغیر انعطاف‌پذیری شناختی معنادار بود (۱۸.۹۶۷ = F، ۰.۰۰۰ > p، ۰.۴۳۱ = η²). همچنین، اثر گروه بر ناگویی هیجان (۲۳.۴۹۵ = F، ۰.۰۰۰ > p، ۰.۴۸۴ = η²) و مهارت‌های ارتباطی (۴۷.۰۰۲ = F، ۰.۰۰۰ > p، ۰.۶۵۳ = η²) نیز معنادار گزارش شد.<br />بحث و نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که مداخله بازی درمانی شناختی رفتاری بر انعطاف پذیری شناختی، ناگویی هیجان و مهارت‌های ارتباطی تاثیر مثبت و معنی‌داری داشت