دانشگاه محقق اردبیلی ناتوانی های یادگیری 2251-8673 15 4 2026 07 23 Designing a Model of Factors Affecting Students’ Learning Disabilities: A Grounded Theory Approach طراحی الگوی عوامل موثر بر ناتوانی های یادگیری دانش آموزان با رویکرد گراندد تئوری 4797 10.22098/jld.2026.19588.2323 FA خاطره خلیلی نژاد کارشناسی ارشد، گروه روان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، اردبیل؛ ایران. نیما صادقزاده بلیل دانشجوی دکتری تخصصی روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Journal Article 2026 04 17 Objective: Research on students’ learning disabilities plays an important role in improving their academic and social performance. The present study aimed to develop a model for identifying factors affecting students’ learning disabilities using a grounded theory approach.<br />Methods: This qualitative research employed a grounded theory design and was applied in nature. The study population included educational and training experts, school administrators, teachers, and students in Ardabil during the 1403–1404 academic year. A sample of 35 participants was selected using purposive sampling. Data were collected through in-depth face-to-face interviews until theoretical saturation was reached. Inter-coder reliability was confirmed with Cohen’s kappa coefficient of 0.82, and the validity of the instrument and findings was verified by experts and interviewees.<br />Results: Data analysis indicated that learning disabilities were influenced by causal conditions (psychological, educational, and socio-familial factors), contextual conditions (individual characteristics, family economic status, and school quality), intervening factors (study skills, self-regulation, and support from family and peers), strategies (educational and psychological interventions, study management, and school-family interactions), and outcomes (academic, psychological, and social).<br />Conclusion: The proposed model demonstrates sufficient coherence and adequacy and can serve as a framework for identifying, preventing, and reducing students’ learning disabilities. It is recommended to implement educational, psychological, and supportive strategies to enhance students’ motivation, study skills, self-regulation, and mental health. هدف: پژوهش در زمینه‌ی ناتوانی‌های یادگیری دانش‌آموزان اهمیت زیادی در بهبود عملکرد تحصیلی و اجتماعی آنان دارد. هدف این پژوهش، طراحی الگوی عوامل مؤثر بر ناتوانی‌های یادگیری دانش‌آموزان با رویکرد گراندد تئوری است.<br />روش‌ها: روش پژوهش کیفی، از نوع گراندد تئوری و از نظر هدف کاربردی است. جامعه‌ی آماری شامل خبرگان آموزشی و تربیتی، مدیران، آموزگاران و دانش‌آموزان شهر اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ بود. نمونه‌ی ۳۵ نفره با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌ی عمیق چهره‌به‌چهره و تا رسیدن به اشباع نظری گردآوری شد. پایایی بین‌کدگذاران با ضریب کاپای کوهن 82/0 و روایی ابزار و یافته‌ها توسط اساتید و مصاحبه‌شوندگان تأیید شد.<br />یافته‌ها: تحلیل داده‌ها نشان داد ناتوانی‌های یادگیری تحت تأثیر شرایط علی (عوامل روان‌شناختی، آموزشی و اجتماعی-خانوادگی)، شرایط زمینه‌ای (ویژگی‌های فردی، وضعیت اقتصادی خانواده و کیفیت مدرسه)، عوامل مداخله‌گر (مهارت‌های مطالعه، خودتنظیمی، حمایت خانواده و همسالان)، راهبردها (اقدامات آموزشی و روان‌شناختی، مدیریت مطالعه و تعامل مدرسه و خانواده) و پیامدها (تحصیلی، روانی و اجتماعی) قرار دارند.<br />نتیجه‌گیری: مدل ارائه‌شده انسجام و کفایت لازم را دارد و می‌تواند چارچوبی برای شناسایی، پیشگیری و کاهش ناتوانی‌های یادگیری دانش‌آموزان باشد. توصیه می‌شود راهبردهای آموزشی، روان‌شناختی و حمایتی برای ارتقای انگیزه، مهارت‌های مطالعه، خودتنظیمی و سلامت روان دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گیرد.