https://jld.uma.ac.ir/ ناتوانی های یادگیری fa daily 1 Wed, 23 Sep 2026 00:00:00 +0330 Wed, 23 Sep 2026 00:00:00 +0330 https://jld.uma.ac.ir/article_4321.html اهداف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر توانبخشی شناختی بر ادراک دیداری-حرکتی (خطای شکل، خطای چرخش، خطای ترکیب، خطای تداوم) دانش‌آموزان دچار اختلال یادگیری خاص انجام گرفت.مواد و روش‌ها: روش پژوهش از نوع آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه‌ی آماری پژوهش را تمامی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص مراجعه کننده به مرکز اختلالات یادگیری شهر اردبیل در سال‌تحصیلی 1401-1400 تشکیل دادند که از بین آنها با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس، 40 دانش‌آموز انتخاب شده و به صورت تصادفی در گروه آزمایش (20 نفر) و گروه کنترل (20 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش، ۱۱ جلسه مداخله‌ی مبتنی بر توانبخشی شناختی را دریافت نمودند. برای جمع‌آوری داده‌ها از آزمون ادراک دیداری-حرکتی بندر-گشتالت (1983) استفاده شد. داده‌ها از طریق آزمون آماری تحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که مداخله‌ی توانبخشی شناختی موجب بهبود معنادار ادراک دیداری-حرکتی (خطای شکل، خطای چرخش، خطای ترکیب، خطای تداوم) در دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص گروه آزمایش شده است (01/0>P).نتیجهگیری: بنابراین، می‌توان نتیجه‌گیری کرد که مداخله‌ی توانبخشی شناختی می‌تواند به کاهش خطاهای ادراک دیداری-حرکتی دانش‌آموزان با اختلال یادگیری خاص کمک کند و به‌کارگیری چنین مداخلاتی در محیط آموزشی می‌تواند نقش مهمی در ارتقای مهارت‌های ادراک دیداری-حرکتی این دانش‌آموزان ایفا نماید. https://jld.uma.ac.ir/article_4762.html هدف پژوهش مقایسه اثربخشی روشهای آموزشی ایزی مایند وتوانبخشی شناختی برکارکردهای اجرایی و خودکارآمدی ریاضی دانش آموزان دارای اختلال ریاضی بود.طرح پژوهش نیمه آزمایشی باپیش آزمون_پس آزمون و پیگیری همراه باگروه کنترل بود.جامعه آماری را دانش آموزان با اختلال یادگیری ریاضی مراجعه کننده به مرکز اختلال یادگیری آموزش و پرورش استان بوشهر در سال 1402_1401تشکیل می دهند (127).از میان آنها به روش نمونه گیری هدفمند 45 دانش آموزکه ویژگی های لازم را بر اساس ملاک های ورود به پژوهش و ملاک های ویرایش پنجم کتاب راهنمای تشخیصی وآماری اختلال روانی را داشتند،فهرست شدند وتصادفی در دو گروه آزمایشی و یک گروه کنترل(هر گروه 15 نفر)گمارش شدند. ابزارهای پژوهش نرم افزار حافظه فعال N_back،آزمون رنگ واژه استروپ،آزمون دسته بندی کارتهای ویسکانسین وپرسشنامه خودکارآمدی ریاضی بود (روایی و پایایی ابزارهاتأیید شده بود).گروه اول 14 جلسه به روش ایزی مایند،گروه دوم 15 جلسه به روش توانبخشی سینا کاگمد مورد آموزش قرار گرفتند. داده های به دست آمده با SPSS-26 تجزیه و تحلیل شدند و با آزمون آماری تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون‌های تعقیبی توکی و بنفرونی برای مقایسه‌ی میانگین؛ نتایج تجزیه و تحلیل شدند.یافته ها حاکی از اثربخش بودن روشهای آموزشی بر کارکردهای اجرایی و خودکارآمدی ریاضی دانش آموزان دارای اختلال ریاضی بود و اینکه؛ روش توانبخشی شناختی در تمامی مؤلفه ها نسبت به ایزی مایند مؤثرتر بود.لذا پیشنهاد می شودکه از هر دو روش به عنوان مداخلاتی در جهت بهبود کارکردهای اجرایی و خودکارآمدی ریاضی دانش آموزان با اختلال یادگیری ریاضی استفاده شود. https://jld.uma.ac.ir/article_4942.html هدف: پژوهش حاضر باهدف مقایسه اثربخشی بازی‌درمانی شناختی رفتاری و آموزش مهارت‌های حرکتی در بهبود کارکردهای اجرایی در دانش‌آموزان نارساخوان انجام شد.مواد و روش‌ها: روش پژوهش آزمایشی و از طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه کنترل و پیگیری استفاده شد. متغیر مستقل، مداخله (بازی‌درمانی شناختی رفتاری، آموزش مهارت‌های حرکتی و گروه بدون مداخله) و متغیر وابسته کارکردهای اجرایی بود. جامعه آماری دانش‌آموزان پایه‌های اول تا سوم ابتدایی نارساخوان مرکز اختلال یادگیری آموزش‌وپرورش شهر شیراز بود. نمونه با استفاده از نرم‌افزار جی پاور، 45 نفر برآورد گردید (هر گروه 15 نفر) و به طور تصادفی به گروه‌ها واگذار شدند. از محتوای جلسات بازی‌درمانی شناختی رفتاری عاشوری و یزدانی‌پور (۱۳۹۷) در 12 جلسه 90 دقیقه‌ای و آموزش مهارت‌های حرکتی ترکی زاده و همکاران (۱۳۹۹) در 19 جلسه 60 دقیقه‌ای استفاده شد. ابزارهای سنجش مصاحبه بالینی، آزمون جامع تشخیص و پرسش‌نامه کارکردهای اجرایی بوده است. برای آزمون فرضیه‌ها از تحلیل کوواریانس تک‌متغیره و آزمون تعقیبی بنفرونی و نرم‌افزار spss-26 استفاده شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که مداخله‌های بازی‌درمانی شناختی رفتاری و آموزش مهارت‌های حرکتی در بهبود کارکردهای اجرایی در مراحل پس‌آزمون (001/0>P ،926/101=F) و پیگیری (001/0>P ،743/101=F) در دانش‌آموزان نارساخوان مؤثر بودند. همچنین مقایسه نشان داد که اثربخشی بازی‌درمانی شناختی رفتاری در بهبود کارکردهای اجرایی در مراحل پس‌آزمون و پیگیری بیشتر از آموزش مهارت‌های حرکتی بوده است (001/0>P).نتیجه‌گیری: بازی‌درمانی شناختی رفتاری و آموزش مهارت‌های حرکتی در بهبود کارکردهای اجرایی در دانش‌آموزان نارساخوان اثربخش هستند و پیشنهاد می‌شود در بهبود کارکردهای اجرایی بیشتر از بازی‌درمانی شناختی رفتاری بهره گرفته شود. https://jld.uma.ac.ir/article_4948.html اهداف: این پژوهش حاضر با هدف شناسایی مولفه‌های برنامه درسی مبتنی بر علوم اعصاب شناختی برای دانش‌آموزان دارای اختلال خواندن با رویکرد فراترکیب انجام شد.مواد و روش‌ها: روش پژوهش فراترکیب بود. جامعه هدف تمامی مطالعاتی بود که با دانش آموزان در رده سنی کودک یا نوجوان با تشخیص رسمی «اختلال خواندن» اجرا شده بودند. فرآیند جستجو برای شناسایی مقالات در پایگاه‌های اطلاعاتی داخلی و بین‌المللی انجام شد. به این منظور، پایگاه‌های اطلاعاتی داخلی شامل: مگ‌ایران و ایرانداک؛ و پایگاه‌های اطلاعاتی بین‌المللی بررسی شدند. تحلیل داده‌ها با رویکرد تحلیل مضمون نوبلیت و هار (1988) انجامشد.یافته‌ها: نتایج 17 مقاله مورد بررسی قرار گرفت و سه مضمون فراگیر «تقویت هسته زبانی و شناختی»، «تحکیم پایه‌های حسی-حرکتی و توجهی» و «یکپارچگی شبکه‌های عصبی و جبران از طریق راهبردهای فراشناختی» استخراج شد. بر اساس سنتز مطالعات، یک برنامه درسی مؤثر مبتنی بر علوم اعصاب شناختی برای اختلال خواندن، یک فرآیند تدریجی و سلسله‌مراتبی است که با هدف‌گیری نقایص پردازش زبان آغاز شده و همزمان پایه‌های حسی-حرکتی و توجهی را تقویت می‌کند. این برنامه در نهایت با ایجاد یکپارچگی بین شبکه‌های عصبی و آموزش راهبردهای فراشناختی، به ایجاد مسیرهای عصبی جایگزین و کارآمد منجر می‌شود. بر نقش کاتالیزوری بازی و محیط غنی‌شده و افزایش انگیزه و انعطاف‌پذیری عصبی در تسهیل این فرآیند تأکید شد.نتیجه گیری: نتایج این مطالعه الگویی معتبر و ساختاریافته برای طراحی و اجرای برنامه‌های مداخله‌ای مؤثر در حوزه اختلال خواندن ارائه می‌دهد که می‌تواند به عنوان یک راهنمای عملی برای متخصصان، مربیان و برنامه‌ریزان درسی مورد استفاده قرار گیرد.