تدوین و اعتبارسنجی بسته آموزشی خانواده‌محور توانمندسازی والدین دانش‌آموزان دختر دارای اختلالات یادگیری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه روان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین المللی کیش، جزیره کیش، ایران.

2 گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه پیام نور واحد تهران، تهران، ایران.

3 گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی محتوایی یک بسته آموزشی خانواده‌ محور برای توانمندسازی والدین دانش‌آموزان دختر نوجوان (۱۲ تا ۱۵ سال) دارای اختلال یادگیری خاص انجام شد. این پژوهش از نوع کیفی مبتنی بر تحلیل محتوا با اعتبارسنجی محتوایی است که در دو مرحله اجرا شد. مرحله کیفی، با استفاده از تحلیل محتوای استقرایی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۲ دانش‌آموز دارای اختلال یادگیری خاص و ۱۲ والد آن‌ها (مجموعاً ۲۴ نفر) در شهر اصفهان، تا رسیدن به اشباع نظری تحلیل شد. در مرحله کمّی، روایی محتوایی بسته آموزشی طراحی‌شده براساس یافته‌های کیفی و مبانی نظری، توسط پانلی متشکل از ۸متخصص با استفاده از شاخص‌های نسبت روایی محتوا (CVR) و شاخص روایی محتوا (CVI) بر اساس مدل لاوشه (1975) ارزیابی گردید.تحلیل داده‌های کیفی منجر به استخراج۴۸۳ کد اولیه، ۲۲زیر مضمون و ۸مضمون اصلی شد. مضامین اصلی شامل: تقویت انگیزه تحصیلی، مدیریت حواس‌پرتی و تمرکز، ارتباط والد - فرزند و حمایت عاطفی، تمرینات عملی برای افزایش انگیزه، بهبود کارکردهای اجرایی و توجه پایدار، ادغام با محیط مدرسه و پیشنهادات فرهنگی و ارزیابی پیشرفت و نگهداری تغییرات بودند. بر این اساس، یک بسته آموزشی ۸ جلسه‌ای (هر جلسه ۹۰ دقیقه) طراحی شد.نتایج اعتبارسنجی نشان داد که میانگین CVR جلسات 875/0 و شاخص روایی محتوایی کل (S-CVI/Ave)برابر با 93/۰ است که بالاتر از معیارهای پذیرش (75/0 و 80/0) است.
بسته آموزشی تدوین‌شده از روایی محتوایی مطلوبی برخوردار است و می‌تواند به‌ عنوان یک ابزار مداخله‌ای ساختار یافته در برنامه‌های خانواده‌محور برای والدین دانش‌آموزان دختر نوجوان دارای اختلال یادگیری خاص مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Development and Content Validation of a Family-Centered Educational Package for Empowering Parents of Female Students with Learning Disabilities

نویسندگان [English]

  • Mahsa Kamkar 1
  • Hosein Zare 2
  • Khadijeh Abolmaali 3
  • Aliakbar Sharifi 2
1 Department of Psychology, The Faculty Of Psychology, Islamic Azad University Of Kish, Kish Island, Iran.
2 Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Payame Noor University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Department of Psychology, The Faculty Of Psychology, Islamic Azad University Of North Tehran, Tehran, Iran.
چکیده [English]

the purpose of this study was to design and validate a family - based educational package for empowering parents of adolescent girls (12to15 years) with specific learning disorder.this research is a qualitative research based on content analysis and content validation which was performed in two stages.qualitative phase was analyzed using inductive content analysis , semi - structured interviews with12 students with specific learning disorder and12 parents (totally24 people) in isfahan to achieve theoretical saturation.in the quantitative phase,content validity of the designed educational package based on qualitative findings and theoretical foundations was evaluated by a panel of eight experts using content validity ratio (cvr) and content validity index (cvi) based on model (1975) .analysis of qualitative data resulted in the extraction of 483 initial codes,22 sub themes and 8themes . the main themes included : enhancement of academic motivation ,distractibility and concentration , parent - child relationship and emotional support ,practical exercises for increasing motivation , improving executive functions and sustainable attention , integration with school environment and cultural پیشنهادات and evaluation of progress and maintenance of changes.accordingly , an 8 session educational package was designed ( each session 90 minutes).results of the validation showed that the cvr mean and total content validity index (s - cvi / ave) is 0.93 , which is higher than the acceptance criteria (0/75and 0/80) .the developed educational package has a desirable content validity and can be used as a structured interventional tool in خانواده‌محور programs for parents of adolescent girls with specific learning disorder.

کلیدواژه‌ها [English]

  • educational package
  • parental empowerment
  • specific learning disorders
  • adolescent girls
  • content analysis

مراجع

جعفری، ع.، چایچیان، ز.، پورمحسنی، ف. و سلمانی، ع. (1403). اﺛربخشی آموزش پذیرش و تعهد بر کنترل خشم و تاب‌آوری در والدین کودکان دارای ناتوانی یادگیری. ناتوانی‌های یادگیری، 13(3)، 17-31. [DOI:10.22098/jld.2024.13727.2121]
حسینی سهی، م.، درتاج، ف. و ابراهیمی قوام ، ص. (1403). اثربخشی برنامه آموزشی فرزندپروری مبتنی بر ذهن آگاهی بر کیفیت
روابط والد-کودک و استرس فرزندپروری والدین کودکانِ سن پیش از دبستان شهر تهران. فصلنامه روانشناسی مدرسه و آموزشگاه، 13(2)، 71-86. [DOI:10.22098/jsp.2024.13420.5639]
راه‌پیما، س.، بارانی، ح.، و خرمایی، ف. (۱۳۹۹). رابطه امید به تحصیل و رویکرد به یادگیری: بررسی نقش واسطه‌ای خودتنظیمی تحصیلی. مجله روان‌شناسی، ۲۴(۱)، ۱۰۶–۱۲۲. https://sid.ir/paper/54513/fa
علیزاده، م.، عالی‌پور بیرگانی، س.، و شهنی‌ییلاق، م. (۱۴۰۲). بررسی رابطه الگوهای ارتباطی خانواده و سرزندگی تحصیلی: نقش واسطه‌گری راهبردهای یادگیری خودتنظیمی. مجله روان‌شناسی، ۲۷(۳)، ۳۰۴–۳۱۲. http://www.iranapsy.ir/Article/42030
کیوان‌فرد، ا. (۱۴۰۴). بررسی شیوع اختلالات یادگیری خاص در دانش‌آموزان دوره ابتدایی: یک مطالعه مروری نظام‌مند. تحقیقات راهبردی در تعلیم و آموزش و پرورش، 5(43).  https://civilica.com/doc/2277669/
Akkuş, S., Uzun Çiçek, A., Ucuz, İ., & Mercan Işık, C. (2024). Prevalence of psychiatric comorbidity and related variables in children with specific learning disabilities. Çukurova Medical Journal, 49(3). [DOI:org/10.17826/cumj.1399849]
American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.; DSM-5-TR). [DOI:10.1176/appi.books.9780890425787]
Anderson, N. J., & Peterson, R. L. (2024). Neurodevelopmental disorders: Learning disorders. In S. Tasman et al. (Eds.), Tasman’s psychiatry (5th ed.). Springer. [DOI:.org/10.1007/978-3-030-51366-5_53]
Auriemma, D. L., Ding, Y., Zhang, C., Rabinowitz, M., Shen, Y., & Lantier-Galatas, K. (2022). Parenting stress in parents of children with learning disabilities: Effects of cognitions and coping styles. Learning Disabilities Research & Practice, 37(1). [DOI:org/10.1111/ldrp.12265]
Bandura, A. (1991). Social cognitive theory of self-regulation. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 248–287. [DOI:org/10.1016/0749-5978(91)90022-L]
Barkley, R. A. (2001). The executive functions and self-regulation: An evolutionary neuropsychological perspective. Neuropsychology Review, 11(1), 1–29. [DOI:org/10.1023/a:1009085417776]
Bhandari, M. P. (2025). Self-determination theory (Deci & Ryan). In Life transformation unveiled. Routledge. [DOI:10.1201/9788743800941-14]
Chieffo, D. P. R., Arcangeli, V., Moriconi, F., Marfoli, A., Lino, F., Vannuccini, S., Marconi, E., Turrini, I., Brogna, C., Veredice, C., Antonietti, A., Sani, G., & Mercuri, E. M. (2023). Specific learning disorders (SLD) and behavior impairment: Comorbidity or specific profile? Children, 10(8). [DOI:org/10.3390/children10081356]
Chukwu, N. E., Okoye, U. O., Onyeneho, N. G., & Okeibunor, J. C. (2019). Coping strategies of families of persons with learning disability in Imo State of Nigeria. Journal of Health, Population and Nutrition, 38(1). [DOI:org/10.1186/s41043-019-0168-2]
Crawford, M. (2020). Ecological systems theory: Exploring the development of the theoretical framework as conceived by Bronfenbrenner. Journal of Public Health Issues and Practices, 4(2). [DOI:10.33790/jphip1100170]
El Zaatari, W., & Maalouf, I. (2022). How the Bronfenbrenner bio-ecological system theory explains the development of students’ sense of belonging to school. SAGE Open, 12(4). [DOI:org/10.1177/21582440221134089]
Frielink, N., Schuengel, C., & Embregts, P. J. C. M. (2018). Autonomy support, need satisfaction, and motivation for support among adults with intellectual disability: Testing a self-determination theory model. American Journal on Intellectual and Developmental Disabilities, 123(1), 33–49. [DOI:10.1352/1944-7558-123.1.33]
Giofrè, D., Allen, K., Toffalini, E., Mammarella, I. C., & Caviola, S. (2022). Decoding gender differences: Intellectual profiles of children with specific learning disabilities. Intelligence, 90, 101615. [DOI:org/10.1016/j.intell.2021.101615]
Grüter, S., Lütje-Klose, B., Wild, E., & Fritzler, N. J. (2025). Empowering parents of students with and without learning difficulties to collaborate with schools: How are family–school partnerships related to parents’ motivational beliefs? European Journal of Special Needs Education, 40(4), 605–621. [DOI:10.1080/08856257.2024.2402168]
Guy-Evans, O. (2020). Bronfenbrenner’s Ecological Systems Theory. Simply Psychology.
Hosseini Sohi, M., Dortaj, F. & Ebrahimi Qhavam, S. (2024). The effectiveness of mindfulness-based parenting education program on quality of parent-child relationships and parenting stress of parents of preschool children in Tehran. Journal of School Psychology and Institutions, 13 (2):71-86. [DOI:10.22098/jsp.2024.13420.5639
Jafari, E., Chaichian, Z., Pourmohseni, F. & Salmani, A. (2024). The effectiveness of acceptance and commitment training on anger control, resilience and in parents of children with learning disabilities. Journal of Learning Disabilities, 13(3), 17-31. [In Persian] [DOI:10.22098/jld.2024.13727.2121]
Keyvan Fard, A. (2015). Investigating the prevalence of specific learning disorders in elementary school students: A systematic review. Quarterly Journal of Strategic Research in Education, 5(43). https://civilica.com/doc/2277669/
Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563–575.. [DOI:10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x]
Mathew, V., Srivastava, R., & Nair, A. K. (2022). Difference in the cognitive profile of children with specific learning disabilities. Santosh University Journal of Health Sciences, 8(1). [DOI:org/10.1002/slct.202304210]
Mohsin Jaber, A., Mahdad, A., Salman Gatfan, M., & Golparvar, M. (2024). Comparison of family emotional atmosphere, family flexibility, academic achievement, academic procrastination, and perception of academic self-efficacy between students with learning disabilities and regular students. International Journal of Education and Cognitive Sciences, 5(5). [DOI:10.61838/kman.ijecs.5.5.11]
Nikmehr, P., Salmani, A. & Jafari, E. (2021). Investigating the Role of Social Anxiety in Predicting Students' Academic Self-Efficacy. Journal of Family Relations Studies, 1(1), 51-58. [Doi:10.22098/jhrs.2022.1422]
Polit, D. F., & Beck, C. T. (2006). The content validity index: Are you sure you know what’s being reported? Critique and recommendations. Research in Nursing & Health, 29(5), 489–497. [DOI:10.1002/nur.20147]
Rostami, M., Mehraban, S., Zarei, F., Sharifi, M., & Movallali, G. (2019). Subjective wellbeing and interpersonal problems in mothers of students with learning disabilities. Iranian Rehabilitation Journal, 17(3). [http://irj.uswr.ac.ir/article-1-910-fa.html]
Sanders, M. R. (2012). Development, evaluation, and multinational dissemination of the Triple P–Positive Parenting Program. Annual Review of Clinical Psychology, 8, 345–379. [DOI:10.1146/annurev-clinpsy-032511-143104]
Schunk, D. H., & DiBenedetto, M. K. (2020). Social cognitive theory, self-efficacy, and students with disabilities. In Handbook of educational psychology and students with special needs (243–261). Routledge. [DOI:10.1016/j.cedpsych.2019.101832]
Sümer Dodur, H. M., & Ceylan, M. (2025). Academic self-concept and reading comprehension among students with learning disabilities: Serial mediating effect of reading anxiety and reading motivation. British Journal of Educational Psychology, 95(3). [DOI:doi/10.1111/bjep.12763]
Threlfall, J., Jobling, H., & Graham, K. (2025). The role of informal social networks in supporting parents with learning disabilities: A systematic review. British Journal of Learning Disabilities, 53(2). [DOI:10.1111/bld.12628]
Tiengsomboon, U., & Luvira, V. (2024). Family support for children with learning disabilities to attain good academic performance: A qualitative study. Malaysian Family Physician, 19. [DOI:org/10.51866/oa.529]
Webster-Stratton, C., & Reid, M. J. (2018). The Incredible Years parents, teachers, and children training series: A multifaceted treatment approach for young children with conduct problems. In J. R. Weisz & A. E. Kazdin (Eds.), Evidence-based psychotherapies for children and adolescents (3rd ed., pp. 122–141). The Guilford Press.
Zhou, Q. (2023). How does dyslexia influence academic achievement? In Proceedings of the 2022 2nd International Conference on Modern Educational Technology and Social Sciences (ICMETSS 2022). [DOI: 10.2991/978-2-494069-45-9_104]
Ziyan, F. S., & Kadri, A. (2024). Academic, emotional, and social consequences of bullying on special needs students. In Preventing bullying among children with special educational needs. IGI Global. [DOI:10.4018/979-8-3693-5315-8.ch001]

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار