اثربخشی برنامه گروهی بازآموزی اسنادی بر عزت‌نفس و مهارت‌های اجتماعی دانش آموزان با اختلال یادگیری خاص

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه تهران

2 . استاد گروه روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی دانشگاه تهران

3 مدرس دانشگاه پیام نور آذربایجان غربی، واحد سردشت

چکیده

پژوهش حاضر با هدف اثربخشی برنامه گروهی بازآموزی­اسنادی بر عزت‌نفس و مهارت‌های اجتماعی دانش­آموزان با اختلال­یادگیری­خاص صورت گرفته است. این پژوهش نیمه­آزمایشی از نوع پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه کنترل است. 30 دانش‌آموز با اختلال­یادگیری خاص شهر تهران با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شده و در دو گروه آزمایش وکنترل جایگزین شدند. پرسشنامه عزت‌نفس کوپر­اسمیت و مهارت‌های اجتماعی ماتسون به‌عنوان پیش‌آزمون اجرا شد. سپس گروه آزمایش 11 جلسه 45 دقیقه­ای به مدت 6 هفته در برنامه بازآموزی­اسنادی شرکت کردند. بعد از اجرای پس‌آزمون، اندازه‌های پیش‌آزمون و پس‌آزمون با روش آماری تحلیل کوواریانس مورد مقایسه قرار گرفت. یافته‌ها نشان‌دهنده‌ی افزایش معنی‌دار عزت‌نفس دانش­آموزان با اختلال­یادگیری خاص گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل است. هم چنین یافته­ها نشان دهنده افزایش معنی­دار مهارت­های­اجتماعی دانش آموزان با اختلال­یادگیری­خاص گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل می باشد. این یافته‌ها اثربخشی برنامه بازآموزی­اسنادی در افزایش عزت‌نفس و مهارت‌ها­ی­اجتماعی دانش­آموزان با اختلال­یادگیری­خاص را مورد تأیید قرارداد.بنابراین می توان با اجرای برنامه بازآموزی­اسنادی به بهبود سلامت­روان و ایجاد اسنادهای­سازگارانه در کودکان با اختلال­یادگیری خاص­، در جهت پیشرفت آنان گام برداشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effectiveness of attribution retraining on self- esteem and social skills of children with specific learning disabilities

نویسندگان [English]

  • T Ahmadi 1
  • B Ghobari bonab 2
  • A Azarniad 3
1 Corresponding Author: M.A in of Psychology and Exceptional Children Education, University of Tehran
2 Professor of Psychology, University of Tehran
3 Instructor of Payam Noor University of Western Azerbaijan, Sardasht
چکیده [English]

The current study intended to examine the effectiveness of group attributional retraining on self-esteem and social skills of children specific learning disabilities in Tehran. This study used a quasi-experimental design with pretest-posttest and a control group. Using and convenient sampling method, 30 people (18 males and 12 females) with the age range of 8-12 were selected among all students with learning disabilities in Tehran (2015-2016), and they were equally assigned into two groups (experimental and control). The experimental group received group attributional retraining for 11 sessions of 45 minutes in six weeks while the control group only received the regular education in learning disabilities centers. Before and after the intervention Coopersmith Self-steam Inventory (1967) and Matson Social Skills Inventory (1983) were administered for both groups. The data were analyzed through multivariate analysis of covariance and multivariate analysis of variance. Attributional retraining resulted in a significant increase in self-esteem and social skills of students with learning disabilities in experimental group. According to the findings, one may conclude that attributional retraining may increase self-esteem and social skills of students with learning disabilities. Therefore, this program may contribute to improvement of mental health and adaptive attributions in these children.

کلیدواژه‌ها [English]

  • attributional retraining
  • Self-esteem
  • social skill
  • children with specific learning disabilities
ایزدی، مریم (1376). بررسی ارتباط بین سبک های اسنادی و وضعیت سلامت روانی دانشجوبان دانشگاه آزاد خوراسگان. پایان نامه کارشناسی ارشد روان شناسی عمومی. دانشگاه آزاد اسلامی خوراسگان.

برزگر بفروئی، فاضل، صالح پور، مصطفی و امام جمعه، سید محمدرضا (1393). بررسی رابطه ی منبع کنترل و عزت نفس با خلاقیت در دان شآموزان دبیرستان های شهر اردکان. مجله ی روان شناسی مدرسه، 3 (4)، 6-21.

بهمن‌زادگان جهرمی، مرضیه؛ یارمحمدیان، احمد و موسوی، حسین(1388). بررسی اثربخشی آموزش مهارت‌های اجتماعی بررفتارهای اوتیستی کو رشداجتماعی کودکان مبتلابه اختلال اوتیسم ازطریق داستان‌های اجتماعی. روان­شناسی اجتماعی(یافته های نو در روان شناسی)، 3(9)، 93-79

بیابانگرد، اسماعیل (1370). بررسی رابطه یبین مفاهیم منبع کنترل، عزت‌نفس و پیشرفت تحصیلی در دانش‌آموزان. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد. دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی: دانشگاه علامه طباطبایی.

حاجلو، نادر؛ صبحی قراملکی، ناصر و فرجیان، آرزو (1394). مدل یابی علی فوبی اجتماعی دانش‌آموزن براساس هوش هیجانی، مهارت‌های اجتماعی، عزت نفس و کمرویی. مجله‌ی روان‌شناسی مدرسه، 4 (3)، 23-46.

کریمی، صدیقه ؛ نجفی، محمود و محمدی فر، محمد علی (1395). مقایسه اختلالات رفتاری، عزت نفس و رضایت از زندگی در دانش‌آموزن بی سرپرست و عادی. مجله ی روان شناسی مدرسه، 5 (3)، 167-182.

گلپرور، فرشته؛ میرنسب، میرمحمود و فتحی‌آذر، اسکندر (1389). اثربخشی آموزش خودنظارتی توجه برعملکرد حل مسئله ریاضی دانش‌آموزان پسر پایه چهارم ابتدایی دچار ناتوانی ذهنی. مجله روان شناسی کاربردی، 15، 54-41

گنجی، حمزه (1393). راهنمای کامل تغییرات ضروری DSM-5 چاپ اول، تهران: نشر ساوالان

محمودی، بهار (1387). شناخت سبک های اسنادی دانش‌آموزان دختر موفق و ناموفق دوره راهنمایی شهر تهران و بازآموزی اسنادی دانش‌آموزان دختر ناموفق. پایان‌نامه کارشناسی ارشد.دانشگاه علامه طباطبایی.

موسی زاده، توکل؛ شاه محمدی، سلمان و سلطان مرادی، ابوالفضل (1393). تبیین نقش اثر بخشی آموزش مهارت های مقابله ای بر خودکارآمدی و عزت نفس دانش‌آموزن پسر پایه ی اول دوره ی متوسطه. مجله ی روان شناسی مدرسه، 3 (2)، 226-239.

نیک نشان، شکوفه، نوری، ابوالقاسم و احمدی، احمد. (1388). تأثیر آموزش سبک اسناد بر بهبود سلامت عمومی گروهی از دبیران بازنشسته شهر اصفهان. مجله مطالعات آموزش و یادگیری دانشگاه شیراز، 1(2)، 130-117.

دهقانی، مرضیه؛ امیری، شعله و مولوی، حسین (1386). مقایسه اثربخشی آموزش اسنادی و آموزش راهبردهای فراشناختی-اسنادی بر درک مطلب دانش‌آموزان نارساخوان دختر. پژوهش در حیطه کودکان استثنایی، 26، 424-407

دروبزه، زهرا؛ خسروی، زهره و جاهدی، سهیلا (1376). تأثیر بازآموزی اسناد و راهبردهای شناختی یادگیری در پیشرفت ریاضی دانش‌آموزان پایه پنجم ابتدایی شهر شیراز. نشریه علوم انسانی، 22، 60-47.

رجبی، سعید؛ ابوالقاسمی، عباس و عباسی، مسلم(1391). نقش عزت‌نفس و اضطراب امتحان در پیش‌بینی رضایت از زندگی دانش‌آموزان پسر دارای اختلال ریاضی. مجله‌ی ناتوانی‌های یادگیری، 1(3)، 62-42.

رفیعی‌زاده، محمدرضا (1380). بررسی و مقایسه اختلال‌های رفتاری دانش‌آموزان با نارسایی‌های ویژه یادگیری و عادی دوره ابتدایی شهرستان یزد. پایان نامه کارشناسی ارشد: دانشگاه علامه طباطبایی.

شکوهی‌یکتا، محسن و پرند، اکرم (1385). ناتوانی­های یادگیری. تهران : انتشارات تیمورزاده

نریمانی، محمد؛ پرزور، پرویز و بشرپور، سجاد(1394). مقایسه تنظیم خلق منفی و بیانگری هیجانی در دانش آموزان با و بدون اختلال یادگیری خاص، فصلنامه پژوهش در نظام های آموزشی،9(31)، 31-69.

نریمانی، محمد؛ پرزور، پرویز و بشرپور، سجاد(1394). مقایسه حساسیت بین فردی و تعادل عاطفی در دانش آموزان با و بدون اختلال یادگیری خاص، مجله‌ی ناتوانی های یادگیری، 5(1)، 141-125.

نریمانی، محمد؛ پورعبدل، سعید و بشرپور، سجاد(1395). اثربخشی آموزش مبتنی بر پذیرش/ تعهد بر کاهش اضطراب اجتماعی دانش آموزان دارای اختلال یادگیری خاص. مجله‌ی ناتوانی های یادگیری، 6(1)، 121-140.  

واضحی آشتیانی، علی. (1382). بررسی تأثیر بازآموزی اسنادی بر سبک اسنادی، عزت‌نفس، عملکرد و پشتکار در درس ریاضیات دانش‌آموزان. پایان نامه کارشناسی‌ارشد. روان شناسی بالینی، انستیتو روانپزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی ایران.

والاس، جرالد و مکلافین، جیمزآبیتا (1989). ناتوانی‌های یادگیری: مفاهیم و ویژگی‌ها. (ترجمه‌ی منشی طوسی، محمدتقی (1376) مشهد: آستان قدس رضوی.

یوسفی، فریده و خیر، محمد. (1381). بررسی پایایی و روایی مقیاس سنجش مهارت‌های اجتماعی ماتسون و مقایسه عملکرد دختران و پسران دبیرستانی در این مقیاس. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 2،.158-147.

یوسلیانی، غلامعلی؛ حبیبی، مجتبی و سلیمانی، اسماعیل (1391). رابطه ی رفتار مطلوب انضباطی با عملکرد خانواده، منبع کنترل و عزت نفس دانش‌آموزن. مجله‌ی روان شناسی مدرسه، 1 (2)، 114-134.

Agaliotis, I., & Goudiras, D. (2004).A profile ofinterpersonal conflict resolution of_ children withlearning disabilities.Learning Disabilities: A ContemporaryJournal, 2, 15-29.

Alesi, M., Rappo, G.,& Pepi, A. (2014). Depression, Anxiety at School and Self-Esteem in Children with Learning Disabilities. Psychological Abnormalities in Children, 3 (3), 1-8

Ashkani,.F. & Heydar, H. Effects of emotional adjustment on psychological welfare andattributional styles of students with learning disabilities in primary school. Journal ofLearning Disabilities, 4(1), 6-22. (Persian).

Ashouri M, Pourmohamadreza-Tajrishi M, Jalil-AbkenarS, & Ashouri J.[The effectiveness of learning strategiesand attribution retraining instruction methods onmathematics problem solving in intellectually disabledstudents (Persian).] Developmental Psychology: IranPsycholgy2011;8(31), 247-255.(Persian)

Auerbach, J. G., Gross-Tsur, V., Manor, O., & Shalev,R. S. (2008). Emotional and_ behavioral charac__teristics over a six year period in youths withpersistent and no persistent_ dyscalculia. Journal ofLearning Disabilities, 41, 263-273.

Al-Yagon, M., & Mikulincer, M. (2004).Patterns ofclose relationships and socioemotional_ and aca__demic adjustment among school-age children withlearning disability. Learning_Disabilities Research& Practice, 19, 12-19.

AL Zyoudi, M. (2010). Differences in self-concept among student with and withoutlearning disabilities in al karak district in jorrdan. International journal of of specialeducation, 25(2), 21-40.

Bahmanzadegan, M. (2009).Effectiveness of social skills through social stories on socialdevelopment of children with Autism and Autistic Behavior in Shiraz.[Thesis]. Isfahan,Iran: University of Isfahan. (Persian).

Bauminger, N., & Kimhi-Kind, I. (2008). Socialinformation processing, security of_ attachment,and emotion regulation in children with learningdisabilities. Journal of_ Learning Disabilities, 41,315-332.

Biabangard I,(1991), the relationship between concepts of locus of Control,self -esteem and academic achievement among students,MA thesis,School ofpsychology and educational sciences ,Teacher Training University , Tehran,Iran.(Persian)

Darobzeh, Z,.Khosravi, z & Jahedi, s.(1997). The Effect of Attribution Retraining and Cognitive Strategies Students Learn in Fifth Grade Mathematics Achievement in Shiraz. Journal of Humanities, 2, 40-67. (Persian).

Dehgjani, M., Amiri, S & Moulavi, H.(2007). Compare the effectiveness of  Teaching Attribution and MetacognitiveStrategies on Reading Comprehension in Students with Dyslexia Girl. Research onExceptional Children ،26,  407-424. (Persian).

Dobson,k. s (2001).Hand book of cognitive – behavior therapies. New York : Guilford press.

Estell, D. B., Jones, M. H., Pearl, R. A., Van Acker,R., Farmer, T. W., & Rodkin, P. R. (2008).Peer groups, popularity, and social preference:Trajectories of social functioning among studentswith and without learning disabilities. Journal ofLearning Disabilities, 41, 5-14.

Fristad, M. A., Topolosky, S., Weller, E. B. & Weller, R. A. (1992). Depression and learning disabilities in children. Journal of Affective Disorders, 26, 53–58.

Ganji, M. (2013).The Complete Guide DSM-5 changes and essential tips. Publisher: Savalan. (Persian).

Golparvar, F., Mirnasab.M., Fathi Azar,E.(2010). Effect of self-monitoringtraining of attention on math problem solving performance of male studentsin fourth primary school with math disability.Quarterly Journal of Appliedpsychology,3(15),41-54..(Persian).

Gresham, F.M., & Elliott, S.N. (1987).The relationship between adaptivebehavior and social skills: Issues in definition and assessment. Journalof Special Education, 21, 1, 167-181.

Hall, N.C., Jackson, S. E., Goetz, T and Musu- Gillette, L. E (2011). Attributional Retraining, Self-Esteam,And the Job Interview: Benefits and Risks for College Student Employment. The Journal of Experimental Education, 79, 318-339

Hollinger, J. D. (1987). Social skills for behaviourally disordered children as preparation for main streaming:Therapy practice and new directions, Remedial and special education, 8, 17-27

Horner, S. L.,& Gaither, S. M. (2004). Attributional Retraining Instruction With a Second-grade Class. Early Childhood Education Journal ,31 ( 3), 165-170.

Isazadegan, A., Micaeili, F. & Meroei-Milan, F. (2014).The relationship between hope,optimism and meaningofeducation with academic performance in high school students.Journal of school psychology, 3(2), 253-266.(Persian).

Izadi, M.(1997).Relationship between attribution styles and mental health of students Islamic Azad University of Khorasegan.[Thesis].Islamic Azad University of Khorasegan .(Persian).

Ladd, G. W., & Troop-Gordon, W. (2003).The role ofchronic peer difficulties in the development ofchildren’s psychological adjustment problems. ChildDevelopment, 74, 1344-1367.

Lyon, R. (2000). Developing reading skills in young children. Lecture summary PDFdocument. LearningDisabilities Association of America (LDA).

Mahmoudi, A., & Betsur, N. (2010). Relationship between adjustment and self- esteemamong adol Escents, Asian Journal of development matters, 3 (1),75-86.)Persian(.

Mahmoudi, B. (2008). Understanding the Attributional styles of Successful and Unsuccessful Female Students in Tehran and Attribution Retraining Middle School Female Students Failed.[Thesis].tehran, Iran: University Allameh Tabataba'i University. (Persian).

Matson, J. L., Rotatori, A. F., &. Helsel, W. J. (1983). Development of a rating seale to measure social skills in children: The matson evaluation of social skills with youngsters (MESSY). Behaviour research and therapy, 21,4, 335-340.

Martinez, R. S., & Semrud-Clikeman, M. (2004).Emotional adjustment and school functioning ofyoung adolescents with multiple versus single learningdisabilities. Journal of Learning Disabilities,37, 411-420.

McNulty, M. (2003). Dyslexia and the life course. Journal of Learning Disabilities, 36(4),363-381.

Merrel, k. w., & Gimpel, G. A. (1998). Social skills of children and adolescents: conceptualization, assessment and treatment, new Jerscy: Lawrence Erlbaum associates, Inc.

Narimani, M., Porzoor, P. & Basharpour, S.(2015). Comparison of interpersonal sensitivity and emotional balance in students with and without specific learning disorder. Journal of Learning Disabilities, 5(1), 125-141. (Persian).

Narimani, M., Pourabdol, S. & Basharpour, S.(2016). The effectiveness of acceptance/ commitment training to decrease social anxiety in students with specific learning disorder. Journal of Learning Disabilities, 6(1), 121-140. (Persian).

Narimani, M., Porzoor, P. & Basharpour, S.(2015). Comparison of negative mood regulation and emotional expressiveness in students with and without specific learning disorder. Journal of Research in Educational System, 9(31), 69-80. (Persian).  

Newcomb, A. F., Bukowski, W. M., & Pattee, L.(1993). Children’s peer relations: A meta-analyticreview of popular, rejected, neglected, controversial,and average sociometric status. PsychologicalBulletin, 113, 99-128.

Nikneshan SH., Noori, A. & Ahmadi, S. A.(2009. Effectiveness of teaching attributional styles on the improvement of general well-being of a group of retired schoolteachers in Isfahan city.Journal of Studies Concerning Teaching and learning of Social Sciences and Humanities of Shiraz University, 2009, 1(2(2-57)): 117-130.(Persian).

Ommundsen,Y. ,Vaglum,  P .(2007). The Influence of Attributional Style On The Soccer-Related Self-Esteem and Persistence in Soccer of Young Boys. Issue Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 1,45-50.

Peterson, C., & Seligman, M. E. P. (1984). Causal explanations as risk factor fordepression: Theory and evidence. Psychological Review, 91, 347-374.

Rajabi S, Abolghasemi A, Abbasi M. Investigating the Role of Self-esteem and Test Anxiety in Prediction of Life Satisfaction among the Mail Students with Dyscalculia. Journal of Learning Disabilities.2002; 1(3): 46-62.(Persian).

Rafieizadeh,M(2001). Review and compare behavioral disorders in normal and students with specific learning disorders in primary schools in city of Yazd. [Thesis].tehran,Iran: University Allameh Tabataba'i University. (Persian).

Saracoglu, B., Minden, H., Wilchesky, M.(2002). The adjustment of students with learningdisabilities to university and its relationship to self-esteem and self-efficacy. Journal ofLearning Disability, 35(1), 87-96.

Seligman, M. E. P., Kaslow, N. J., Alloy, L. B,.Peterson, C., Tanenbaum, R. L., & Abramson, L.Y. (1984). Attributional Style and Depressive Symptoms amongChildren. Journal of Abnormal Psychology, 93(2), 235-238.

Smith, E.E., Nolen-Hoeksema, S., Fredrickson, B., & Loftus, G. (2002).Atkinson and Hilgard's introduction to psychology. (14th ed). New York: Wadsworth Publ.

Schncider, B. H., Rubin, K. H., & ledingham, J. (1985). Children’s peer relations: Issues in assessment and intervention, New York: springer-verlag.

Stanley, P. D., Dai, Y., & Nolan, R. F. (1997). Differencesin depression and self-esteem reported by learningdisabledand behavior disordered middle schoolstudents. Journal of Adolescence, 20, 219-222.

Sharma, G. (2004). A comparative study of the personalitycharacteristics of primary school students withlearning disabilities and their non-learning disabledpeers. Learning Disability Quarterly, 27, 127-140.

Shokoohi Yekta, M., Parand, A.(2006). Learning Disabilities.Publisher: Teymourzadeh. (Persian).

Vazehi Ashtiani, A.(2003). The Effect of Attribution Retraining on Attribution Style, Self-esteem, and Perseverance in Mathematics Performance of Students.[Thesis].Iran University of Medical Scienceh.(Persian)

Wiener, J., & Schneider, B. H. (2002). A multisourceexploration of the friendship patterns of childrenwith and without learning disabilities. Journal ofAbnormal Child Psychology, 30, 127-142.

Wiener, J. (2004). Do peer relationships foster behavioraladjustment in children with learning disabilities?Learning Disability Quarterly, 27, 21-30.

Yousefi, F., & Khair, M. (2002). Study Reliability and Validity Assessment Scale, Matson social skills and compare the performance of boys and girls high on this scale. Social Sciences and Humanities Shiraz University, 2(36), 147-158. (Persian)..