اثربخشی آموزش تاب‌آوری بر استرس والدینی، رضایت زناشویی و تاب‌آوری والدین کودکان مبتلا به ناتوانی‌های یادگیری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مشاوره، دانشگاه شهرکرد

2 : استادیار گروه روان شناسی تربیتی، دانشگاه خوارزمی

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش برنامه تاب‌آوری بر استرس والدینی، رضایت زناشویی و تاب‌آوری والدین دارای کودک ناتوانی یادگیری انجام شده است. طرح پژوهش نیمه­آزمایشی از نوع پیش­آزمون-پس­آزمون با گروه کنترل است که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی، نمونه ای با حجم 34 نفر انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. پرسشنامه‌های استرس والدینی آبی دین، رضایت زناشویی هودسنو تاب‌آوری کانر و دیویدسوندر پیش آزمون، پس آزمون و آزمون پیگیری مورد استفاده قرار گرفتند. پس از اخذ داده، روش آماری آزمون تحلیلکوواریانس بکار گرفته شد. آزمون تحلیل کوواریانس در سطح معناداری (01/0 P≤) نشان‌داد که برنامه تاب‌آوری در کاهش استرس والدینی و یکی از خرده مقیاس‌های آن یعنی ناراحتی والدینی اثر معناداری دارد. ولی تفاوتی بین دو گروه در میزان رضایت زناشویی یافت نشد. هم چنین نتایج نشان داد که برنامه افزایش تاب‌‌آوری بر میزان تاب‌آوری گروه آزمایش تاثیر معناداری دارد. بنابراین می توان این گونه نتیجه گیری کرد که برنامه افزایش تاب‌آوری بر استرس والدینی و بر میزان تاب‌آوری والدین اثرگذار است و می‌تواند بر بهبود کیفیت زندگی والدین دارای کودک ناتوانی یادگیری مؤثر باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The impact of resilience fostering program on parenting stress, marital satisfaction and resiliency of children with learning disability

نویسندگان [English]

  • M Kaveh 1
  • H Keramati 2
1 Assistant Professor of Counseling, Shahrekord University
2 Corresponding Author : Assistant Professor of Educational Psychology, Kharazmi University
چکیده [English]

The present research was conducted to examine resilience fostering program impact on parenting stress, marital satisfaction and resiliency in parents of children with learning disability. The study was a quasi-experimental design with pretest-post-test and one control group. Thirty four parents were selected using random sampling and assigned to two experimental and one control groups. Abidin (1983), Houdson (1992) and Conner- Davidson (2003) Questionnaires were used to evaluate parenting stress, marital satisfaction, and resiliency respectively. Covariance analysis revealed that training resilience program could decline parenting stress and one of its subscales, i.e., parenting distress (P≤0.01). On the other hand, significant difference was observed between the two groups about parenting stress. Marital Satisfaction was not enhanced in the posttest and the follow up stage. But training could enhance resilience of experimental group. Accordingly, this study concluded that the resilience program could promote resilience and the quality of life in parents of children with learning disability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • learning disability
  • Resilience training
  • parenting stress
  • marital satisfaction
اسدی، فاطمه؛ ابوالقاسمی، عباس؛ ابراهیمی اردی، یوسف و نریمانی، محمد (1393). نقش سبک های دفاعی و تاب آوری در پیش بینی آسیب پذیری روانی مبتلایان به آسم. فصلنامه روان شناسی سلامت، 3(12)، 79-91.

انصارالحسینی، مهرنوش (1381). بررسی و مقایسه میزان استرس خانواده های کودکان معلول ذهنی با توجه به میزان خدمات توانبخشی که فرد معلول دریافت می کند. پایان نامه ی کارشناسی ارشد چاپ نشده، دانشگاه علامه طباطبایی.

افروز، غلامعلی (1379). روان شناسی و توانبخشی کودکان آهسته گام. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

حق رنجبر، فرخ؛ کاکاوند، علیرضا؛ برجعلی، احمد و برماس، حامد. (1390). تاب‌آوری و کیفیت زندگی مادران دارای فرزندان کم توان ذهنی. فصلنامه ی سلامت و روان شناسی، 1(1)، 187-177.

خرمایی، فرهاد؛ عباسی، مسلم و رجبی، سعید.(1390). مقایسه ی کمال گرایی وتعلل ورزی در مادران دانش‌آموزن با و بدون نارسایی ویژه یادگیری. مجله ی ناتوانی های یادگیری، 1، 77-60

جاهد مطلق، عذرا؛ یونسی، سید جلال ؛ ازخوش، منوچهر و فرضی، مرجان (1394). اثربخشی آموزش تاب‌آوری بر فشار روانی دانش‌آموزن دختر دبیرستانی ساکن خوابگاه. مجله ی روان شناسی مدرسه، 4(2)، 7-21.

میکائیلی، نیلوفر؛ گنجی، مسعود و طالبی جویباری، مسعود (1391).مقایسه ی تاب‌آوری، رضایت‌زناشویی و سلامت روان در والدین با کودکان دارای ناتوانی یادگیری و عادی. مجله‌ی ناتوانی‌های یادگیری،  2، 137-120.

سلیمی بجستانی، حسین (1388). مقایسه اثربخشی مشاوره آدلری و بازسازی شناختی مبتنی بر تمثیل بر افزایش سلامت روانی، تاب‌آوری و امید دانشجویان.  رساله چاپ نشده دکتری. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.

شریعتی، تقی ناصر و داورمنش، عباس (1375). اثرات معلولیت ذهنی فرزند بر خانواده. انتشارات سازمان بهزیستی کشور و دانشگاه علوم بهزیستی.

کوری، جرالد (1385). نظریه و کاربست مشاوره و روان درمانی. (ترجمه یحیی سیدمحمدی). ویرایش هفتم. تهران: نشر ارسباران. (تاریخ انتشار اثر به زبان اصلی، 2005).

عبادی، ماندانا و افروز، غلامعلی(1379). فرهنگ واژگان آموزشی- روان شناسی- توان بخشی کودکان استثنایی، تهران : انتشارات تهران

  علیزاده، حمید (1381). تأثیر فرزند معلول یا ناتوان بر خانواده.  فصلنامه ی تعلیم و تربیت استثنایی، 15، 14-10.

نریمانی، محمد و غفاری، مظفر(1394). نقش هوش اخلاقی و اجتماعی در پیش بینی تاب آوری و کیفیت زندگی والدین کودکان دارای ناتوانی یادگیری. مجله ی ناتوانی های یادگیری، 5(2)، 106-128.

Abidin, R. R. (1995). Parenting Stress Index(3rd Edition). PsychologicalAssessment Resources, Inc: Lutz, Florida.

Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The mediator variable distinction in social  psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51, 1173-1182

Carns, M. &Carns, W. (1998). A review of the professional literature concerning the consistency of the definition and application of adlerainencouragement. The Journal of individual psychology, 54, (1), 72-89.

Combs, A. (1992). Perceiving, behaving, becoming. Washington, DC: Association for  Supervision and Curriculum Development.

Connor, K. M. & Davidson, J. R.T. (2003). Development of a new resilience scale: The Conner-Davison resilience scale (CD-RISC). Journal of Depression and anxiety. 18, 76–82.

Deniz, D , Ginsburg-Block, M. (2016). Parenting stress and home-based literacy interactions in low-income preschool families,Journal of Applied Developmental Psychology, 46, 51–62

Fonagy, P., Steele, M., Steele, H., Higgitt, A. & Target, M. (1994). The theory and practice of resilience. Journal of child psychology and psychiatry and allied disciplines, 35(2), 231-257.

Friedamn, M. (2003). Resilience training for South African Breweries. Unpublished Training Manual. Polokwane: Brewery.

Garmezy, N. & Masten, A. S. (1991).  The protective role of competence indicators in children at risk. In: E. M. Cummings, A. L. Greene, K. H. Karrakei (Eds.), Perspectives on stress and coping  (pp. 151-174). Hillsdale, NJ: Erlbaum Associates.

Gartland D, Strosnider R. (2007). Learning disabilitiesand young children Identification and intervention.Learn Disabil Quar. 30(1): 63-72.

Groholth, E., Stigum, H., Nordhagen, R. & Kohler, L. (2003). Is parental sense of coherence associated with child health? European Journal of Public Health, 13(3), 195-201.

Hamill, S. K. (2003).  Resilience and self-efficacy: the importance of efficacy beliefs and coping  mechanisms in resilient  adolescents. Colgate University Journal of the Sciences, 35, 115-146

Judkins, S. K. (2001). Stress, hardiness, and coping strategies among mid-level nurse managers: Implications for continuing higher education. Unpublished Doctoral dissertation, University of North Texas.

Judkins, S. K., &Furlow, L. (2003). Creating a hardy work environment:Can organizational policies help? Texas Journal of RuralHealth, 21(4), 11-17.

Judkins, S., Reid, B. &Furlow, L. (2006).Hardiness training among nurse managers: Building a healthy workplace. The Journal of Continuing Education in Nursing, 37(5), 202- 207.

Lazarus, A. (2004). Relationships among indicators of child and family resilience and

Lazarus, R. (1993). Coping theory and research: Past, present and future. Journal of Psychometric Medicine, 55, 234-247.

Lightsey, O. R. (2006). Resilience, meaning, and well-being, Journal of the Counseling Psychologist, 34(1), 96-107.

 Lu, L. (2006). The transition to parenthood: Stress, resources, and gender differences in a Chinese society. Journal of community psychology. 34(4), 471-488.

Luthar, S. S., Cicchetti, D., & Becker, B. (2000). The construct of resilience: A critical evaluation and guidelines for future work. Journal of Child Development, 71(3), 543-562.

Maddi, S. R. (1987). Hardiness training at Illinois Bell Telephone. In J.P. Opatz (Ed.), Health promotion evaluation (pp. 101-116). StevensPoint, WI: National Wellness

Maginnes, A. (2007). The development of resilience: A model. Unpublished dissertation, University of Canterbury.

Masten, A. S., &Coatsworth, J. D. (1995). Competence, resilience, and psychopathology. In D. Cicchetti and D. Cohen (Eds.) Manual of Developmental Psychopathology: Volume 2, Risk, Disorder and Adaptation, (pp. 715-752). New York: Wiley & Sons.

McConkey, R., Truesdale-Kennedy, M., Chang, M. Y., Jarrah, S. &Shukri, R. (2008). The impact on mothers of bringing up a child with intellectual disabilities: A cross-culteral study. International journal ofnursing studies. 45, 65-74.

Narimani, M. & Ghaffari, M. (2015). The role of moral and social intelligence in predicting resiliency and quality of life in parents of children with learning disabilities. Journal of Learning Disabilities, 5(2), 106-128. (Persian).  

Neill, J.T, & Dias, K. L. (2001) Adventure education and resilience: a double-edged sword. Journal of Adventure Education OutdoorLearning, 1, 35-42.

Noone, S. J.  & Hastings, R. P.  (2009). Building psychological resilience in support staff caring for people withintellectual disabilities: Pilot evaluation of an acceptance-based intervention. Journal of Intellectual Disabilities, 13(1); 43-51.

Nowack, K. M. (1989).Coping style, cognitive hardiness, and health status. Journal ofbehavioral medicine, 12 (2), 145-58.

Oelofsen, N. & Richardson, P. (2006). Sense of coherence and parenting stress in mothers and fathers of preschool children with developmental disability. Journal of Intellectual & Developmental Disability, 31(1), 1–12.

Ortega, S., Beauchemin, A. & Kaniskan, R. B. (2008). Best Practices in Mental Health, 4(1), Lyceum Books, Inc.

Poston, D.J., Turnbull, A. (2004). Role of spirituality and religion in family quality of life. Education and training in developmental disabilities, 39(2), 95-108.

Radey , M .Schelbe (2016) “It's really overwhelming”: Parent and service provider perspectives of parents aging out of foster care, Children and Youth Services Review 67

Richardson, s, Yates,T (2014) Siblings in foster care: A relational path to resilience for emancipated foster youth Children and Youth Services Review 47 (2014) 378–388

Rowe, M. M. (1999). Teaching heath-care providers coping: Results ofa two-year study. Journal of Behavioral Medicine, 22(5), 511-527.

Schnyder, U., Buchi, S., Sensky, T., & Klaghofer, R. (2000).Antonovsky’s sense of coherence: Trait or state? Journal of Psychotherapyand Psychosomatics, 69, 296–302.

Seligman, M. E. P. &Csikszentmihalyi, M. (2000). Positive psychology: An introduction. American psychologist, 55, 5-14.

Seligman, M. E. P., Reivich, K. J., Jaycox, L. H., Gillham, J. (1995). The optimistic child: A proven program to safeguard children against depression and build lifelong resilience. New York: Harper Perennial.

Skehill, C. M. (2001). Resilience, Coping with an Extended Stay Outdoor Education Program, and Adolescent Mental Health. Canberra : University of  Canberra: Dissertation for the degree of Honurs.

Steensma, H., Heijer, M. D., & Stallen, V. (2007). Effects of resilience training on the reduction of stress and depression among Dutch workers. Quarterly of Community Health Education, 27(2), 145-159.

Steinhardt, M. &Dolbier, C. (2008). Evaluation of a Resilience Intervention to Enhance Coping Strategies and Protective Factors and Decrease Symptomatology. Journal of American college health, 56(4), 445-453.

Sternberg, J. A., &Bry, B. H. (1994). Solution generation and family conflict over time in problem-solving therapy with families of adolescents: The Impact of therapist be -

Stoneman, z. &Gavidia- Payne (2006). Marital adjustment in families of young children with disabilities.American Journal on mental retardation. 11(1), 1-14.

Tierney, M. J., & Lavelle, M. (1997). An investigation into modificationof personality hardiness in staff nurses. Journal of Nursing StaffDevelopment, 13, 212-217.

Volanen, S.,  Lahelma, E., Silventoinen, K.& Suominen, S. (2004). Factors contributing to sense of coherenceamong men and women. European Journal of public health, 14(3), 322-330.

Walsh, F. (2006). Strengthening Family Resilience. New York: The Guilford Press.