مقایسه اثربخشی بازی‌درمانی شناختی رفتاری و آموزش مهارت‌های حرکتی بر کارکرد‌های اجرایی دانش‌آموزان نارساخوان

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان مازندران-ساری

2 استادیار، گروه روان‌شناسی عمومی و استثنایی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، گروه روان‌شناسی، واحد کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران

10.22098/jld.2026.19637.2325

چکیده

هدف: پژوهش حاضر باهدف مقایسه اثربخشی بازی‌درمانی شناختی رفتاری و آموزش مهارت‌های حرکتی در بهبود کارکردهای اجرایی در دانش‌آموزان نارساخوان انجام شد.
مواد و روش‌ها: روش پژوهش آزمایشی و از طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه کنترل و پیگیری استفاده شد. متغیر مستقل، مداخله (بازی‌درمانی شناختی رفتاری، آموزش مهارت‌های حرکتی و گروه بدون مداخله) و متغیر وابسته کارکردهای اجرایی بود. جامعه آماری دانش‌آموزان پایه‌های اول تا سوم ابتدایی نارساخوان مرکز اختلال یادگیری آموزش‌وپرورش شهر شیراز بود. نمونه با استفاده از نرم‌افزار جی پاور، 45 نفر برآورد گردید (هر گروه 15 نفر) و به طور تصادفی به گروه‌ها واگذار شدند. از محتوای جلسات بازی‌درمانی شناختی رفتاری عاشوری و یزدانی‌پور (۱۳۹۷) در 12 جلسه 90 دقیقه‌ای و آموزش مهارت‌های حرکتی ترکی زاده و همکاران (۱۳۹۹) در 19 جلسه 60 دقیقه‌ای استفاده شد. ابزارهای سنجش مصاحبه بالینی، آزمون جامع تشخیص و پرسش‌نامه کارکردهای اجرایی بوده است. برای آزمون فرضیه‌ها از تحلیل کوواریانس تک‌متغیره و آزمون تعقیبی بنفرونی و نرم‌افزار spss-26 استفاده شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که مداخله‌های بازی‌درمانی شناختی رفتاری و آموزش مهارت‌های حرکتی در بهبود کارکردهای اجرایی در مراحل پس‌آزمون (001/0>P ،926/101=F) و پیگیری (001/0>P ،743/101=F) در دانش‌آموزان نارساخوان مؤثر بودند. همچنین مقایسه نشان داد که اثربخشی بازی‌درمانی شناختی رفتاری در بهبود کارکردهای اجرایی در مراحل پس‌آزمون و پیگیری بیشتر از آموزش مهارت‌های حرکتی بوده است (001/0>P).
نتیجه‌گیری: بازی‌درمانی شناختی رفتاری و آموزش مهارت‌های حرکتی در بهبود کارکردهای اجرایی در دانش‌آموزان نارساخوان اثربخش هستند و پیشنهاد می‌شود در بهبود کارکردهای اجرایی بیشتر از بازی‌درمانی شناختی رفتاری بهره گرفته شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Comparison of the Effectiveness of Cognitive‑Behavioral Play Therapy and Motor Skills Training on Executive Functions of Students with Dyslexia

نویسندگان [English]

  • Sadegh Nasri 1
  • Parvaneh Qodsi 2
  • Parvaneh Dehghanifar 3
1 Faculty Member, Farhangian University of Mazandaran-Sari
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 PhD Student in Educational Psychology, Department of Psychology, Kish Branch, Islamic Azad University, Kish, Iran
چکیده [English]

Objectives: The present study examined the comparative effectiveness of cognitive behavioral play therapy and motor skills training in enhancing executive functions among primary school students with dyslexia.
Methods : A pretest–posttest controlled experimental design with follow up was employed. The independent variable consisted intervention (cognitive behavioral play therapy, motor skills training, and control group), while executive functions served as the dependent variable. The study population included first to third grade students with dyslexia referred to the Learning Disabilities Center of the Shiraz . Using G*Power, a total sample of 45 participants (15 per group) was determined and randomly assigned to the groups. The interventions included 12 ninety-minute sessions of cognitive behavioral play therapy (Ashouri & Yazdanipour, 2018) and 19 sixty-minute sessions of motor skills training (Torkizadeh et al., 2020). Assessment tools comprised a clinical interview, the Comprehensive Dyslexia Diagnostic Test and the Behavior Rating Inventory of Executive Function . Data were analyzed using univariate analysis of covariance and Bonferroni post hoc tests in SPSS 26.
Results:Findings revealed that both cognitive behavioral play therapy and motor skills training significantly improved executive functions in the posttest (F = 101.926, p < .001) and follow up (F = 101.743, p < .001) phases. Moreover, cognitive behavioral play therapy demonstrated superior effectiveness compared to motor skills training across both assessment stages (p < .001).
Conclusions: Results support the utility of cognitive behavioral play therapy and motor skills training in enhancing executive functions , with cognitive behavioral play therapy showing a comparatively greater impact.

کلیدواژه‌ها [English]

  • motor skills training
  • cognitive behavioral play therapy
  • executive functions
  • dyslexia
ناتوانی های یادگیری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 16 مهر 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار