تبیین رابطه اضطراب و درگیری تحصیلی در دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص: آزمون یک مدل میانجی‌گری تعدیل‌شده با خودکارآمدی تحصیلی و حمایت والدین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

4 کارشناس ارشد روانشناسی، شهرداری تهران، تهران، ایران.

5 کارشناس ارشد روانشناسی، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران.

10.22098/jld.2025.18661.2293

چکیده

اهداف: دانش‌آموزان دارای اختلال یادگیری خاص سطوح بالایی از اضطراب تحصیلی را تجربه می‌کنند که به کاهش درگیری تحصیلی آن‌ها منجر می‌شود. پژوهش حاضر با هدف آزمون یک مدل میانجی‌گری تعدیل‌شده با خودکارآمدی تحصیلی و حمایت والدین در رابطه بین اضطراب و درگیری تحصیلی پرداخت.
مواد و روش‌ها: این پژوهش یک مطالعه توصیفی-همبستگی با طرح مقطعی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان مقطع ابتدایی شهر اردبیل با تشخیص SLD در نیمه دوم سال تحصیلی ۱۴۰۴ بود. با استفاده از روش نمونه‌گیری در دسترس هدفمند، ۱۵۰ دانش‌آموز (پایه‌های چهارم تا ششم) انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مقیاس درگیری تحصیلی (AES)، پرسشنامه اضطراب تحصیلی (AAS)، مقیاس خودکارآمدی تحصیلی (ASES) و مقیاس حمایت اجتماعی ادراک‌شده خانواده (PSS-Fa) جمع‌آوری گردید.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که اضطراب تحصیلی به طور مستقیم و معنادار با درگیری تحصیلی رابطه منفی دارد (01/0>p). همچنین، مسیر غیرمستقیم از طریق خودکارآمدی تحصیلی معنادار بود (05/0>p). مهم‌تر از آن، شاخص تعدیل‌گری میانجی‌گرانه معنادار بود و نشان داد که این مسیر غیرمستقیم توسط حمایت والدین تعدیل می‌شود. به طور مشخص، اثر منفی و غیرمستقیم اضطراب تحصیلی بر درگیری تحصیلی (از طریق خودکارآمدی) در سطح حمایت والدین پایین، قوی و معنادار بود، اما در سطح حمایت والدین بالا، این اثر تضعیف شده و غیرمعنادار گردید.
نتیجه‌گیری: حمایت والدین به عنوان یک عامل محافظتی قدرتمند عمل می‌کند که می‌تواند با ایجاد یک سپر حمایتی، اثرات مخرب اضطراب بر خودباوری و در نتیجه، بر مشارکت تحصیلی دانش‌آموز را خنثی سازد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Explaining the Link Between Academic Anxiety and Engagement in Students with SLD: A Test of a Moderated Mediation Model with Academic Self-Efficacy and Parental Support

نویسندگان [English]

  • sanaz Eyni 1
  • Zahra Rostamoghli 2
  • Mehdi Salehi 3
  • Elmira Mahdikhani 4
  • shahla hosseinipour dizgah 5
1 Assistant professor, Department of Psychology, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
2 Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili , Ardabil, Iran
3 Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
4 M.A. in Psychology, Tehran Municipality, Tehran, Iran
5 M.A. in Psychology, Guilan University of Medical Sciences, Rasht, Iran
چکیده [English]

Objective: Students with Specific Learning Disabilities experience high levels of academic anxiety due to their academic challenges, which often leads to decreased academic engagement. The present study aimed to examine a moderated mediation model in which academic self-efficacy and parental support were tested in the relationship between academic anxiety and academic engagement.
Methods: This study employed a descriptive-correlational cross-sectional design. The statistical population comprised all primary school students in Ardabil city with a formal SLD diagnosis during the second semester of the 2025-2026 academic year. Using purposive convenience sampling, 150 students (grades 4-6) were selected. Data were collected using the Academic Engagement Scale (AES), the Academic Anxiety Scale (AAS), the Academic Self-Efficacy Scale (ASES), and the Perceived Social Support-Family Scale (PSS-Fa).
Results: The analysis revealed a significant and direct negative relationship between academic anxiety and academic engagement (p<.001). Furthermore, the indirect pathway through academic self-efficacy was significant (p<.005). More importantly, the Index of Moderated Mediation was significant, showing that the indirect pathway was moderated by parental support. Specifically, the negative indirect effect of academic anxiety on academic engagement (via self-efficacy) was strong and significant at low levels of parental support, but this effect was buffered and became non-significant at high levels of parental support.
Conclusion: Parental support acts as a powerful protective factor, capable of buffering the detrimental effects of anxiety on self-belief and, consequently, on academic participation by creating a supportive shield.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Specific Learning Disability
  • Academic Anxiety
  • Academic Engagement
  • Moderated Mediation Model

مراجع

اخوی ثمرین، ز.، و طهماسبی، ش. (1404). الگوی روابط ساختاری اشتیاق تحصیلی بر اساس بی اشتیاقی اخالقی با میانجی­ گری خودکارآمدی تحصیلی در دانش ­آموزان. فصلنامه روانشناسی مدرسه و آموزشگاه، 14(1)، 10-1. [DOI.org/10.22098/jsp.2025.16904.6087]
پیاده کوهسا، ا.، و طاهر، م. (1403). اثربخشی بازی­ درمانی مبتنی بر رابطه والد-کودک بر رابطه مادر- فرزند و مشکلات درونی­ شده دانش ­آموزان دارای نشانه­ های اضطراب. فصلنامه روانشناسی مدرسه و آموزشگاه، 13(4)، 12-2. [DOI:org/10.22098/jsp.2025.11178.5349]
رمضانی، م.، و خامسان، ا. (1396). شاخص‌های روان‌سنجی پرسشنامه درگیری تحصیلی ریو 2013: با معرفی درگیری عاملی. فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 8(29)،185-204.  [DOI:10.22054/jem.2018.22660.1555]
عصاره، ن.، پیرانی، ذ و زنگنه مطلق، ف. (1403). همسنجی اثربخشی آموزش خوددلسوزی شناختی و تنظیم هیجان بر خودتنظیمی انگیزشی و کارکرد اجتماعی و انطباقی دانش ­آموزان دختر مبتلا به اضطراب. فصلنامه روانشناسی مدرسه و آموزشگاه، 13(1)، 63-76. https://jsp.uma.ac.ir/article_2907.html?lang=en
غلامعلی لواسانی، م.، خضری آذر، ه.، امانی، ج.، و مال‌احمدی، ا. (۱۳۸۹). نقش خودکارآمدی تحصیلی و اهداف پیشرفت در تنیدگی، اضطراب و افسردگی دانشجویان. روانشناسی، 14(4)، 417-432.
شکری، م. و تمنایی­فر، م. (1404). مدل یابی معدلات ساختاری دلزدگی تحصیلی بر اساس راهبردهای تنظیم شناختی هیجان و خودکارآمدی تحصیلی با میانجی گری خودناتوان سازی تحصیلی. فصلنامه روانشناسی مدرسه و آموزشگاه، 14(2)، 57-7. [DOI.org/10.22098/jsp.2025.16079.5971]
محمد آخوندی، م.س.، طهماسبی‌پور، ن. و نصری، س. (1402). اثربخشی روش مطالعه مبتنی بر نقشه ذهنی بر درگیری تحصیلی دانش‌آموزان. مجله روانشناسی مدرسه و آموزشگاه، 12(2): 114-125. [DOI.org/10.22098/jsp.2023.8280.4614]
محمدی، ر.، تقی‌پور، ب.، برزگران، ر.، جلیلی، ن.، صلح‌جو، ح. و الماسی، ن. (2023). اثربخشی درمان هیپوونتیلاسیون بر بازداری هیجانی و سوگیری توجه در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر (GAD). مجله روانشناسی مدرسه و آموزشگاه، 12 (1): 98-108. https://jsp.uma.ac.ir/article_2221.html?lang=en
References
Akhavi Samarein, Z. & Tahmasebi, S. (2025). The structural relationship model of academic engagement based on moral disengagement with the mediation of academic self-efficacy in students. Journal of School Psychology and Institutions, 14(1):1-10. [DOI.org/10.22098/jsp.2025.16904.6087]
Alesi, M., Giordano, G., Ingoglia, S., & Inguglia, C. (2024). The association among executive functions, academic motivation, anxiety and depression: a comparison between students with specific learning disabilities and undiagnosed peers. European Journal of Special Needs Education, 39(5), 805–819. [DOI: 10.1080/08856257.2023.2300172]
Asareh, N., Pirani, Z. & Zanganeh Motlagh, F. (2024). Evaluating the effectiveness of cognitive self-compassion and emotion regulation training on motivational self-regulation and social and adaptive functioning of female students with anxiety. Journal of School Psychology and Institutions, 13 (1):63-76. https://jsp.uma.ac.ir/article_2907.html?lang=en
American Psychiatric Association.  (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders, fifth edition, text revision. Washington: American Psychiatric Association.
Armsden, G.C., Greenberg, M.T. (1987). The inventory of parent and peer attachment: individual differences and their relationship to psychological well-being in adolescence. Journal of Youth and Adolescence, 16(5), 427–454. [DOI: 10.1007/BF02202939]
Bandura, A. (2003). Social cognitive theory for personal and social change by enabling media. In Entertainment-education and social change (pp. 97-118). Routledge.
Bektiarso, S., Pratiwi, G., Mustikarani, T., & Mu’allimah, I. (2024). The role of parental support in the relationship between motivation and student learning outcomes. International Journal of Social Science and Human Research, 7. [DOI: 10.47191/ijsshr/v7-i05-15]
Desforges, C., & Abouchaar, A. (2003). The impact of parental involvement, parental support and family education on pupil achievement and adjustment: A literature review (Vol. 433). London: DfES.
Finardi, G., Paleari, F. G., & Fincham, F. D. (2022). Parenting a child with learning disabilities: mothers’ self-forgiveness, well-being, and parental behaviors. Journal of Child and Family Studies, 31, 2454–2471. [DOI:10.1007/s10826-022-02395-x]
Fishstrom, S., Wang, H. H., Bhat, B. H., Daniel, J., Dille, J., Capin, P., & Vaughn, S. (2022). A meta-analysis of the effects of academic interventions on academic achievement and academic anxiety outcomes in elementary school children. Journal of School Psychology, 92, 265–284. [DOI: 10.1016/j.jsp.2022.03.011]
Gaur, D., & Gupta, S. (2024). The impact of parental support on adolescents' emotional intelligence and self-esteem: A comprehensive literature review. International Journal of Psychological Research, 6(1), 65-68. [DOI: 10.33545/26648903.2024.v6.i1b.51]
Gholam-Ali Lavasani, M., Khezri Azar, H., Amani, J., & Mal‑Ahmadi, E. (2010). The role of academic self‑efficacy and achievement goals in students’ stress, anxiety, and depression. Psychology, 14(4), 417–432. (Persian)
Gogol, K., Brunner, M., Goetz, T., Martin, R., Ugen, S., Keller, U., Fischbach, A., & Preckel, F. (2014). Academic Anxiety Scale [Database record]. APA PsycTests. [DOI: 10.1037/t35313-000]
Guerra, G.C., Positano, M.T., Sperati, A., Passaquindici, I., Logrieco, M.G., Lionetti, F., Spinelli, M., & Fasolo, M. (2025). Supporting parents of children with learning disorders: a systematic review of intervention strategies. Frontiers in Psychology, 16, 1536894. [DOI: 10.3389/fpsyg.2025.1536894]
Hayes, A. F. (2022). Introduction to Mediation, Moderation, and Conditional Process Analysis Third Edition A Regression-Based Approach. Guilford Press.
Jadhav, D. (2022). The impact of learning disabilities on academic achievement among secondary-level students. The International Journal of Indian Psychology, 10(4), 225. [DOI: 10.25215/1004.225]
Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, Appraisal, and Coping. New York, NY: Springer.
McIlroy, D., & Bunting, B. (2002). Personality, behavior, and academic achievement: Principles for educators to inculcate and students to model. Contemporary Educational Psychology, 27(2), 326–337. [DOI.org/10.1006/ceps.2001.1086]
Mohammadi, R., Taghipour, B., Barzegaran, R., Jalili, N., Solhjou, H. & Almsi, N. (2023). The effectiveness of hypoventilation therapy on emotional inhabitation and attention bias in students with GAD. Journal of School Psychology and Institutions, 12 (1):98-108. https://jsp.uma.ac.ir/article_2221.html?lang=en
Mohammad Akhoundi, M.S., Tahmasbipour, N. & Nasri, S. (2023). The Effectiveness of Mind Map-based Study Method on Students' academic engagement (Persian). Journal of School Psychology and Institutions, 12(2): 114-125. [DOI.org/10.22098/jsp.2023.8280.4614]
Pekrun, R. (2006). The Control-Value Theory of achievement emotions: Assumptions, corollaries, and implications for educational research and practice. Educational Psychology Review, 18, 315-341.
[DOI: 10.1007/s10648-006-9029-9]
Piyadehkhoohsar, E. & Taher, T. (2025). The effectiveness of parent-child relationship play therapy (PCRT) on mother-child relationship and internalizing problems of students with anxiety symptoms. Journal of School Psychology and Institutions, 13(4):12-24. [DOI.org/10.22098/jsp.2025.11178.5349]
Procidano, M.E., & Heller, K. (1983). Measures of perceived social support from friends and from family: three validation studies. American Journal of Community Psychology, 11, 1-24.  [DOI.org/10.1007/bf00898416]
Putwain, D. W., Symes, W., & Remedios, R. (2016). The impact of fear appeals on subjective-task value and academic self-efficacy: The role of appraisal. Learning and Individual Differences, 51, 307–313. [DOI: 10.1016/j.lindif.2016.08.042]
Ramazani, M., & Khamsan, A. (2017). Psychometric properties of Reeve’s (2013) Academic Engagement Questionnaire: Introducing the general engagement factor. Educational Measurement Quarterly, 8(29), 185–204. (Persian)  [DOI: 10.22054/jem.2018.22660.1555]
Reeve, J. (2013). How students create motivationally supportive learning environments for themselves: The concept of agentic engagement. Journal of Educational Psychology, 105(3), 579–595. [DOI: 10.1037/a0032690]
Rehman, A. U. (2025). Predictors of academic anxiety among secondary school students. Journal of Education, Society and Behavioural Science, 38(1), 18–29. [DOI: 10.9734/jesbs/2025/v38i11365]
Saputri, A., & Fauziddin, M. (2022). Peran Dukungan Orang Tua Terhadap Motivasi Belajar Siswa Sekolah Dasar.  MIMBAR PGSD Undiksha, 10(3), 455-462. DOI: [10.23887/jjpgsd.v10i3.51036]
Schunk, D. H., & DiBenedetto, M. K. (2020). Motivation and social cognitive theory. Contemporary Educational Psychology, 60, 101832. [DOI: 10.1016/j.cedpsych.2019.101832]
Sinval, J., Oliveira, P., Novais, F., Almeida, C. M., & Telles-Correia, D. (2025). Exploring the impact of depression, anxiety, stress, academic engagement, and dropout intention on medical students' academic performance: A prospective study. Journal of Affective Disorders, 368, 665–673. [DOI: 10.1016/j.jad.2024.09.116]
Shokri, M. & Tamannaeifar, M. (2025). Structural Equation Model of Academic Boredom Based on Cognitive Emotion Regulation and Academic Self‑Efficacy: The Mediating Role of Academic Self‑Handicapping. Journal of School Psychology and Institutions, 14(2):57-72. [DOI.org/10.22098/jsp.2025.16079.5971]
Stein, B., Hoeft, F., & Richter, C. G. (2024). Stress, resilience, and emotional well-being in children and adolescents with specific learning disabilities. Current Opinion in Behavioral Sciences, 58, 101410. DOI: [10.1016/j.cobeha.2024.101410]
Strnadová, I., Danker, J., Dowse, L., & Tso, M. (2023). Supporting students with disability to improve academic, social and emotional, and self-determination and life-skills outcomes: umbrella review of evidence-based practices. International Journal of Inclusive Education, 28(14), 3606–3622. [DOI: 10.1080/13603116.2023.2221239]
Sümer Dodur, H. M., & Ceylan, M. (2025). Academic self-concept and reading comprehension among students with learning disabilities: Serial mediating effect of reading anxiety and reading motivation. British Journal of Educational Psychology, 95, 836–848. [DOI: 10.1111/bjep.12763]
Usán Supervía, P., & Quílez Robres, A. (2021). Emotional regulation and academic performance in the academic context: The mediating role of self-efficacy in secondary education students. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(11). [DOI: 10.3390/ijerph18115715]
Vacca, M., Conforti, S., Zegretti, A., & Lombardo, C. (2025). Self-efficacy in specific Learning disabilities: a systematic review of Cross-sectional, longitudinal and experimental evidence. Contemporary School Psychology. [DOI: 10.1007/s40688-025-00558-3]
Warsi, S. (2025). Academic stress and learning disabilities among high school students: A review. International Journal of Multidisciplinary Research in Arts, Science and Technology, 3, 51–60. [DOI: 10.61778/ijmrast.v3i5.138]

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار