ترسیم نقشه علمی پژوهش‌های نارساخوانی با تأکید بر روندها، الگوها و جهت‌گیری آینده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علم‌ اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 استادیار، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

3 گروه روانشناسی بالینی-تربیتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

10.22098/jld.2025.17405.2252

چکیده

هدف: هدف این مطالعه شناسایی روندها، الگوها و تأثیرات تحقیقات در حوزه نارساخوانی بین سال‌های 2015 تا 2024 بود.
روش‌ها: این مطالعه از نوع توصیفی-کاربردی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه مقالات پژوهشی با موضوع نارساخوانی نمایه شده در پایگاه وب جهانی علوم (wos) در بازه زمانی 2024-2015 بود. نمونه آماری نیز شامل تعداد 7851 مقاله بود. برای مصورسازی از نرم‌افزارهای «وی.او.اس.ویوئر»، برنامه R و بیبلیوشاینی، رابط مبتنی بر وب کتابخانه بیبلیومتریکس، استفاده گردید.
یافته‌ها: 18959 کلیدواژه در این تحلیل یافت شدند که 2236 کلیدواژه در 6 خوشه اصلی مورد تحلیل هم‌واژگانی قرار گرفت. کلیدواژه‌های Dyslexia»، «Learning disability»، «Language»، «Students»، «Developmental dyslexia» «Phonological awareness» بیشترین بسامد را در مدارک مرتبط با نارساخوانی به خود اختصاص داده‌اند. کشورهای آمریکا، انگلستان و فرانسه در بیشتر موضوعات برتر این حوزه فعالیت داشته‌اند. دانشگاه‌های هاروارد، دانشگاه ایالتی فلوریدا و کالیفرنیا نیز بیشترین مشارکت و همکاری بین‌المللی را در موضوعات نارساخوانی به خود اختصاص داده‌اند. شبکه همکاری کشورها نیز شامل 9 خوشه همکاری بود.
نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که تولیدات علمی مرتبط با نارساخوانی در سال‌های اخیر صعودی بوده و بویژه در آمریکای شمالی، اروپا و استرالیا متمرکز بود. کشورهای آسیای (به استثنای چین)، آفریقایی و آمریکای جنوبی سطح نسبتاً پایینی از تحقیقات را در این زمینه نشان دادند. به عبارت دیگر، تحقیقات نارساخوانی در کشورهای توسعه‌یافته متمرکز است و نیاز به افزایش همکاری‌های بین‌المللی، به‌ویژه با کشورهای در حال توسعه، احساس می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Mapping the scientific landscape of Dyslexia research in focusing on trends, patterns, and future directions

نویسندگان [English]

  • Mahmood Sangari 1
  • Mehdi Rezaei 2
  • Mohammad Mahdi Shariat Bagheri 3
1 Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Birjand, Birjand, Iran
2 Assistant Professor, Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Birjand, Birjand, Iran
3 Department of Clinical-Educational Psychology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Objective: This study aimed to examine the trends, patterns, and impacts of research in dyslexia from 2015 to 2024.
Methods: The present study was a descriptive-applied research. The study population consisted of all research articles on dyslexia indexed in the Web of Science (WOS) database between 2015 and 2024. The statistical sample included a total of 7,851 articles. For visualization, the following software tools were used: VOSviewer, R programming, and Biblioshiny—a web-based interface of the Bibliometrix library
Results: 18,959 keywords were found in this analysis, of which 2,236 keywords were analyzed for co-occurrence in 6 main clusters. The keywords "Dyslexia," "Learning disability," "Language," "Students," "Developmental dyslexia," and "Phonological awareness" had the highest frequency in the documents related to dyslexia. The countries United States, United Kingdom, and France were the most active in the top research topics in this domain. Harvard University, Florida State University, and the University of California had the highest level of international collaboration and contributions in dyslexia-related research. The international collaboration network also comprised nine distinct collaboration clusters.
Conclusions: The results of this study revealed that scientific publications related to dyslexia have been on the rise in recent years, particularly concentrated in North America, Europe, and Australia. Asian (excluding China), African, and South American countries showed a relatively low level of research in this field. In other words, dyslexia research is primarily concentrated in developed countries, highlighting the need for increased international collaboration, especially with developing nations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Learning disorder
  • Dyslexia
  • scientometric analysis
  • science mapping
  • WOS

مراجع

کیانی م. (1404). فعالیت امواج مغزی کودکان دارای اختلال یادگیری خاص: (مطالعه مروری سیستماتیک). فصلنامه ناتوانی­ های یادگیری، 14(2)، 48-37. [DOI.org/10.22098/jld.2025.15687.2189]
Reference
American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed). [DOI.org/10.1176/appi.books.9780890425596]
Alduais, A., Alduais, A., Amidfar, M., & Alizadeh Incheh, S. (2023). Neurolinguistics: A scientometric review. Cogent Arts & Humanities, 10(1), 2197341. [DOI.org/10.1080/23311983.2023.2197341]
Bechler-Sivan, I., Menashe, S., & Shaul, S. (2025). Phonological, orthographic, and semantic processing during sentence reading in adults with dyslexia: Behavioral and neural correlates. International Journal of Psychophysiology, 214, 113209. [DOI.org/10.1016/j.ijpsycho.2025.113209]
Berlin, R. (1884). Über dyslexie. Archiv für Psychiatrie, 15, 276-278. [DOI.org/10.1177/002221949402700104]
Berninger, V. W., Raskind, W., Richards, T., Abbott, R., & Stock, P. (2008). A multidisciplinary approach to understanding developmental dyslexia within working-memory architecture: Genotypes, phenotypes, brain, and instruction. Developmental neuropsychology, 33(6), 707-744.  [DOI.org/10.1080/87565640802418662]
Céspedes, S. A. P., Pérez, E. L. E., Joshi, R. M., Bonilla, M., & Bello, Á. I. (2023). Visual/Auditory and Orthographic/Phonological Speed of Processing in Colombian Children with Dyslexia and Average Readers: an ERP Study. Revista de Psicología:(Universidad de Antioquía), 15(1),2, 1-41. [DOI.org/10.17533/udea.rp.e34088]
da Silva, H. A., & Moura, A. S. (2020). Teaching introductory statistical classes in medical schools using RStudio and R statistical language: evaluating technology acceptance and change in attitude toward statistics. Journal of Statistics Education, 28(2), 212-219.  [DOI.org/10.1080/10691898.2020.1773354]
Horowitz-Kraus, T., Dudley, J., Rosch, K., Fotang, J., & Farah, R. (2024). Localized alterations in cortical thickness and sulcal depth of the cingulo-opercular network in relation to lower reading fluency skills in children with dyslexia. Brain research, 1834, 148891.  [DOI.org/10.1016/j.brainres.2024.148891]
Kiani, M. (2025). Brain wave activity of children with special learning disorder: (a systematic review study). Journal of Learning Disabilities, 14(2), 37-48. (Persian) [DOI.org/10.22098/jld.2025.15687.2189]
Klarin, A. (2024). How to conduct a bibliometric content analysis: Guidelines and contributions of content co‐occurrence or co‐word literature reviews. International Journal of Consumer Studies, 48(2), e13031. [DOI.org/10.1111/ijcs.13031]
Knight, C. (2025). Dyslexia: Identity, labelling and its place in inclusive education.British Journal of Special Education, 52(2), 251–257. [DOI.org/10.1111/1467-8578.70028]
Lord, J., McMullan, D. J., Eberhardt, R. Y., Rinck, G., Hamilton, S. J., Quinlan-Jones, E., Prigmore, E., Keelagher, R., Best, S. K., & Carey, G. K. (2019). Prenatal exome sequencing analysis in fetal structural anomalies detected by ultrasonography (PAGE): a cohort study. The Lancet, 393(10173), 747-757. [DOI.org/10.1016/S0140-6736(18)31940-8]
Morgan, W. P. (1896). A case of congenital word blindness. British medical journal, 2(1871), 1378.  [DOI.org/10.1136/bmj.2.1871.1378]
Müller-Axt, C., Kauffmann, L., Eichner, C., & von Kriegstein, K. (2025). Dysfunction of the magnocellular subdivision of the visual thalamus in developmental dyslexia. Brain, 148(1), 252-261 [DOI.org/10.1093/brain/awae235]
Peterson, R. L., & Pennington, B. F. (2012). Developmental dyslexia. The Lancet, 379(9830), 1997-2007.
[DOI.org/10.1016/S0140-6736(12)60198-6]
Rinne, N., Wikman, P., Sahari, E., Salmi, J., Einarsdóttir, E., Kere, J., & Alho, K. (2024). Developmental dyslexia susceptibility genes DNAAF4, DCDC2, and NRSN1 are associated with brain function in fluently reading adolescents and young adults. Cerebral Cortex, 34(4), bhae144. [DOI.org/10.1093/cercor/bhae144]
Snowling, M. J., & Melby-Lervåg, M. (2016). Oral language deficits in familial dyslexia: A meta-analysis and review. Psychological bulletin, 142(5), 498. [DOI.org/10.1037/bul0000037]
Stein, J. (2018). What is developmental dyslexia? Brain sciences, 8(2), 26, 1-13.[DOI.org/10.3390/brainsci8020026]
Turesky, T. K., Luetje, M. M., & Eden, G. F. (2023). An fMRI study of finger movements in children with and without dyslexia. Frontiers in Neuroscience, 17, 1135437. [DOI.org/10.3389/fnins.2023.1135437]
Valdois, S. (2022). The visual‐attention span deficit in developmental dyslexia: Review of evidence for a visual‐attention‐based deficit. Dyslexia, 28(4), 397-415.  [DOI.org/10.1002/dys.1724]
Van Eck, N., & Waltman, L. (2010). Software survey: VOSviewer, a computer program for bibliometric mapping. scientometrics, 84(2), 523-538. [DOI.org/10.1007/s11192-009-0146-3]
Wang, J., Huo, S., Wu, K. C., Mo, J., Wong, W. L., & Maurer, U. (2022). Behavioral and neurophysiological aspects of working memory impairment in children with dyslexia. Scientific Reports, 12(1), 12571. [DOI.org/1038/s41598-022-16729-8]
Wang, R., & Bi, H. (2021). Auditory temporal processing deficits in developmental dyslexia. Advances in Psychological Science, 29(7), 1231. [DOI.org/10.3724/SP.J.1042.2021.01231]
Wu, Y., Cheng, Y., Yang, X., Yu, W., & Wan, Y. (2022). Dyslexia: a bibliometric and visualization analysis. Frontiers in Public Health, 10, 915053. [DOI.org/10.3389/fpubh.2022.915053]
Yang, L., Li, C., Li, X., Zhai, M., An, Q., Zhang, Y., Zhao, J., & Weng, X. (2022). Prevalence of developmental dyslexia in primary school children: A systematic review and meta-analysis. Brain sciences, 12(2), 240. [DOI.org/10.3390/brainsci12020240]
Zablotsky, B., Black, L. I., Maenner, M. J., Schieve, L. A., Danielson, M. L., Bitsko, R. H., Blumberg, S. J., Kogan, M. D., & Boyle, C. A. (2019). Prevalence and trends of developmental disabilities among children in the United States: 2009–2017. Pediatrics, 144(4), 0811. [DOI.org/10.1542/peds.2019-0811]
Železnik, D., Blažun Vošner, H., & Kokol, P. (2017). A bibliometric analysis of the Journal of Advanced Nursing, 1976–2015. Journal of advanced nursing, 73(10), 2407-2419. [DOI.org/10.1111/jan.13296]
Zhang, S., Fan, H., & Zhang, Y. (2021). The 100 top-cited studies on dyslexia research: a bibliometric analysis. Frontiers in Psychiatry, 12, 714627. [DOI.org/10.3389/fpsyt.2021.714627]

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار